Tarix Podkastları

Misir tarixi (2 -ci hissə): Amarna İnqilabı

Misir tarixi (2 -ci hissə): Amarna İnqilabı



We are searching data for your request:

Forums and discussions:
Manuals and reference books:
Data from registers:
Wait the end of the search in all databases.
Upon completion, a link will appear to access the found materials.

>

Dr. David Neiman, Misir tarixindəki Amarna dövrünü, fikir və münasibətlərin sənət vasitəsi ilə təzahür etdiyi bir inqilab olaraq təsvir edir. Fironları artıq qüsursuz yarı tanrı kimi deyil, ailələri və qüsurları olan ölümlülər kimi təsvir edirdilər.


Misir tarixi (2 -ci hissə): Amarna İnqilabı - Tarix

Səsləndirən: 1550 BC. Yüz ildən artıqdır ki, əcnəbilər Misiri ələ keçirmişlər. İndi yeni bir döyüşçü firon sülaləsi Misirliləri ayağa qalxmağa və torpaqlarını geri almağa ruhlandırdı.

Anlatıcı: Misir ordusu ənənəvi sərhədlərini aşdı. Xarici ərazilərin dərinliyindəki döyüş sahələrində dünyanın indiyə qədər gördüyü ən böyük imperiyanı yaratdılar. Dəmir yumruqla idarə olunan bir imperiya idi. Misirin yeni gücünü şübhə altına almağa cəsarət edən hər kəsə açıq, qanlı xəbərdarlıqlar var idi.

Anlatıcı: Misir indi yer üzündəki ən güclü və qorxulu millət idi. Eramızdan əvvəl 1390 -cı ildə taxtda yeni bir gənc firon var idi. Adı Amenhotep idi - yəni Amen tanrısından razı qaldı. Ataları Misiri döyüşə apardılar və indi bu gənc firon tamamilə fərqli bir problemlə üzləşdi. Artıq mübarizə aparmaq üçün müharibələr yox idi. Misir zəngin, hörmətli və azad idi. Amenhotepin vəzifəsi, zənginliyi dünyanın həsəd apardığı Misirin geniş və geniş imperiyasını idarə edən bu sülhü və firavanlığı qorumaq olacaq.

Nicole Douek, London Universiteti: O, taxta çıxanda, həqiqətən də sülhün başlanğıcıdır. Bütün imperiyanın sərvətinin fironun kassasına töküldüyü bir vaxtdır. Yəqin ki, bunu imperiyanın və Misirin qızıl dövrü kimi düşünə bilərsiniz.

John Ray, Cambridge Universiteti: Amenhotep dünyanın ən varlı adamı olardı. Nubiyada qızıl sahibi idi. Qırmızı dəniz boyunca ticarətlə məşğul idi. Bilinən dünyada Amenhotepin əlini uzada və toxuna bilmədiyi bir şey yox idi.

Təqdimatçı: Amma dünya dəyişirdi. Əsrlər boyu Misir heç bir çətinlik çəkməmişdi. İndi Babil, Assuriya və Mitani ortaya çıxmışdı. Bu güclü sivilizasiyalar Misirə rəqib ola bilər. Birləşmiş, Amenhotepin imperiyasını məhv edə bilərlər. Amenhotep nəyin bahasına olursa olsun müharibədən qaçmaq istəyirdi. Xarici dünya ilə yeni bir münasibət qurmaq məcburiyyətində qaldı. Onun həlli usta bir vuruş idi və bu barədə diqqətəlayiq bir kəşf sayəsində bilirik.

Anlatıcı: 1887 -ci ildə bir kəndli qadın Misirin Amarna şəhəri yaxınlığında qazma işləri aparırdı. Gübrə kimi istifadə etmək üçün köhnə palçıq kərpicləri axtarırdı. Tapdığı şey adi kobud bloklar deyil, yaxşı qorunmuş gil lövhələr idi.

John Ray: Kiçik palçıq parçaları quşların ayaqlarına bənzəyən yazılarla örtülmüşdü. Quşlar getdikdən sonra sanki quşların ayaq izləri palçığa batmışdı. Xanım onların nə olduğunu bilməsə də, bəzilərini götürdü.

Anlatıcı: Bu təvazökar gil lövhələr kərpic yox, məktublar idi və Amenhotepin uğurunun açarı idi.

John Ray: Kəndli qadın, qədim dünyanın paytaxtının diplomatik qeyd ofisinə rast gəldi. Amenhotep məktubları Yaxın Şərq siyasətinə bir işıq seli atır.

Anlatıcı: Bu kiçik tabletlər Firon Amenhotep ilə Yaxın Şərqin digər hökmdarları arasındakı yazışmalar idi. Onları əhatə edən qəribə işarələr kiçik bir yazıdır. Misirin ən böyük abidələrinin üzərindəki yazılar qədər məlumat ehtiva edir. Amenhotepin dünyasını silahlarla deyil, sözlərlə idarə etdiyini ortaya qoyurlar. Firon diplomat oldu.

Professor Antonio Loprieno, Kaliforniya Universiteti, Los -Anceles: Bunu, ehtimal ki, siyasi həyat anlayışı baxımından, qədim dünyanın ən əhəmiyyətli kəşfi kimi təsvir edərdim. Qədim dünyanın ən görünən, ən bədii cəhətdən cazibədar deyil, siyasi baxımdan ən əhəmiyyətli kəşfi.

Anlatıcı: Yer üzündə insanların çoxunun oxuya və yaza bilmədiyi bir zamanda Misir rəqibləri ilə canlı bir dialoq aparırdı. Kralın elçiləri, Misirin super güc statusunu ortaya qoyan məktublar daşıyaraq Yaxın Şərqin səhraları boyunca irəli -geri qaçdı.

Professor David O'Connor, New York Universiteti: Amenhotep məktubları dövründə beynəlxalq diplomatiya bu gün diplomatlara çox tanış olardı. Hətta bizim dövrümüzdə belə ölkələr arasında diplomatik qarşılıqlı əlaqəyə bənzəyirdi.

Anlatıcı: Məktublar Amenhotepin atalarının döyüşdə olduğu kimi diplomatiyada da yaxşı olduğunu göstərir. Səfirlər dostluq hədiyyələri gətirərək fironun sarayına axın etdilər. Daha az güclü ölkələr sədaqətlərini göstərmək üçün sonsuz xərac axınları göndərdilər.

John Ray: Qədim dünyadakı prinsip olduqca aydın idi. Biri varlı olsaydı, onları daha da zəngin hiss edərdin. Onları ziyarət edərkən, öz ölkənizin məhsullarını alacaqsınız. Fironun gücünün hətta ayaq basmadığı ölkələrə də yayıldığını qismən etiraf etməkdir.

Anlatıcı: Misir məzarlarına çəkilmiş səhnələr, bu göz qamaşdıran xəritənin necə göründüyünü göstərir. Minoan Kritdən Bibliya Babilinə qədər tanınmış dünyanın hər yerindən qiymətli əşyalar axdı.

Professor David O'Connor: Nubiyalılar zürafə və aslan gətirərdilər. Suriyalılar, Suriya dağlarında tapılan ayıları gətirə bilər. Başqa yerlərdən insanlar ölkələrinə xas heyvan və quşlar gətirərdilər. Bu, imperiyanın misirlilər üçün nə demək olduğunu, nədən ibarət olduğunu və hər şeydən əvvəl Misir padşahının bütün bu sistemdə nə qədər mərkəzi olduğunu çox dramatik bir dinamik ifadəsi idi.

John Ray: Amenhotep özünü Kralların Kralı adlandırır və Krallar Kralı, dünyasını paylaşan hökmdarlara elə gəlirdi.

Müəllif: Amenhotep dünyanın ən güclü adamı olduğunu bilirdi və böyük bir üstünlüyünə sahib olduğunu bilirdi. Bu hərbi güc deyil, qızıl idi. Fironun sarayından irəli -geri gedən məktublar, Yaxın Şərqin ən böyük padşahlarının belə Misirin qızılları üçün ümidsiz olduqlarını göstərir. Və bunun üçün yalvarmağa hazır idilər.

Yenidənqurma səsverməsi: "Əgər sənə yazdığım qızılları mənə göndərsən, qızımı sənə verərəm. Atan kimi göndər."

Yenidənqurma səsverməsi: "Ölkənizdə qızıl toz kimidir və onu yığa bilərsiniz. Səmimi bir dostluğun olması niyyətinizdirsə, çoxlu qızıl göndərin."

Yenidənqurma səsverməsi: "Yeni bir saraya başladım. Mənə nə qədər qızıl lazımdırsa göndərin."

Danışan: Amenhotep onların istəklərinə ağıllı cavab verdi. Onlara qızıl verdi, amma həmişə daha çox istəmək üçün onları tərk etdi. Strategiya bir zəfər idi. Yaxın Şərq kralları zərbələr yox, hədiyyələr mübadiləsi edirdilər. Hamının ən qiymətli hədiyyəsi, xarici bir şahzadə bir arvad, üstəlik cehiz və yoldaşları idi. Amenhotep, ən yaxşı gəlinləri tapmaq üçün şəxsi elçilərini işə götürdü. Bu, fironun cinsi həyatından daha çox şey idi. Amenhotepin hərəmində dövrün ən güclü padşahlarının ən gözəl qızları vardı.

Nicole Douek: Söhbət böyük krallar arasındakı qardaşlıqdan gedir. Özlərinə qardaş deyirdilər. Başqa bir kralın qızı ilə evlənmisinizsə, həqiqətən ailənin bir üzvü idiniz.

Təqdimatçı: Ancaq bu iki tərəfli bir proses deyildi. Bir məktubunda Babil kralı, Amenhotepin ona Misir şahzadəsi göndərməkdən imtina etdiyindən acı bir şəkildə şikayətlənir.

Yenidənqurma səsverməsi: "Mən sizə qızınızla evlənmə ehtimalımı yazanda mənə belə yazdınız:" Misir padşahının heç bir qızı heç kimə verilməyib ". Niyə olmasın? Sən kralsan və istədiyini edə bilərsən. "

Müəllif: Mənasız bir şikayət idi. Heç bir Misir şahzadəsinin, bir əcnəbinin Misir taxtına iddia verəcəyindən qorxduğu üçün xarici bir məhkəməyə evlənməsinə icazə verilmədi. Lakin Babil kralı hiyləgər bir kompromis təklif etdi.

Yenidənqurma səsverməsi: "Mənə elə bil ki, sənin qızın kimi gözəl bir qadın göndər. Kim deyə bilər ki, bu padşahın qızı deyil?"

Anlatıcı: Babil padşahının ikinci istəyi rədd edildi. Amenhotep özünü şahzadə seçə biləcəyini və əvəzində heç kim vermədiyini gördü.

Nicole Douek: Onu sıralamaq çox ağıllı bir adam idi. Açıqca mövqeyindən son dərəcə diqqətli istifadə etdi, buna görə də dövrün digər krallarına böyük hörmət olsa da, həmişə hər kəsdən üstündür.

Səsləndirən: Amenhotep əvvəlki fironlardan daha varlı və güclü idi. Tezliklə hamı biləcək. İmperatorluğun böyük mənbələrini dünyanın gördüyü ən böyük bina proqramına yönəldəcək.

Professor Antonio Loprieno: Tikinti proqramına başlamaq Misir kralının özünü qəhrəman, naliyyətçi və icraçı kimi təqdim etməsinin ən yaxşı yollarından biri idi.

Müəllif: Bu, epik miqyasda bir iş idi. Misir ocaqlarından kəsilmiş saysız -hesabsız qumdaşı bloklarının özləri qayadan oyulmuş məbədlər kimi mağaralar buraxmışdı. Bu təşkilatçılığın təntənəsi idi. Əsgərlər, aşpazlar, həkimlər və su daşıyıcıları hamısı daş ocaqlarını dəstəkləmək üçün səhraya göndərildi. Amenhotepin möhtəşəm yeni məbədləri sərvətini tanıtmaqdan daha çox şey etdi. Həm də Misirin şöhrətinin son mənbəyinə - bir çox Tanrılarına hörmət etdilər. Amenhotep, müvəffəqiyyətinə görə xüsusilə bir tanrıya təşəkkür etdi. Tanrıların Kralı Amen-Re. Amen-Re'nin dəstəyini təmin etmək üçün firon sərvətinin böyük hissəsini tanrının əsas məbədinə bağışladı. Məbəd zənginləşdikcə məbəd keşişləri daha da gücləndi.

Nicole Douek: Bu geniş müəssisələri idarə edən kahinlərin gücü var. Onların həm siyasi, həm də maddi gücü var.

Anlatıcı: Amen-Re keşişlərinin gücü fironun özü ilə rəqabət etməyə başladı. Ancaq imperiyada Amenhotep, tabeçiliyinin problemlərini deyil, yalnız onun zəfərlərini eşitməsini təmin etdi. Və tabeliyində olanlarla birbaşa ünsiyyət qurmaq üçün təəccüblü bir yeni üsula sahib idi. Boğaz şəklində oyulmuş daşlar uzun müddətdir Misirdə amulet kimi istifadə olunurdu, indi Amenhotepdə bu kütləvi istehsal olunur. Ən son nailiyyətləri haqqında xəbərlər yazılmış portativ bəbirlər imperiyanın hər tərəfinə aparıldı. Bu təbliğat böcəkləri tarixin ilk qəzetləri idi.

Professor Antonio Loprieno: Gücünü, zənginliyini və nailiyyətlərini Misir əhalisinin mümkün olan ən geniş təbəqələrinə çatdırmaq istəyirdi. Bu yeni qorxaqlıq hər yerə məlumat göndərmək üçün bir yol idi.

Anlatıcı: Xarici dünya ilk dəfə Amenhotepin kraliçasını seçdiyini eşitdi. Hərəmdəki kiçik arvadlara əlavə olaraq, hər firon baş kraliça seçdi. Kral nəslini gücləndirmək üçün tez -tez yaxın qadın qohumlarının bacısı idi. Amenhotep bu kral adətinə məhəl qoymamağı seçdi. Qürurla bir arabaçının qızı olan Tiy adlı bir qadınla evləndiyini elan etdi. Baş Kraliça Tiy, atasının adı Yuya, anasının adı Thuya idi və güclü bir kralın həyat yoldaşı idi.

Nicole Douek: Çox güclü bir qadın anlayışına sahibik. Portretlər qeyri -adi və şəxsiyyət haqqında bir şey çatdırır - çünki Kraliça Tiyə heç bir mülayimlik yoxdur. Ona baxırsan və düşünürsən ki, "O, həqiqətən başqa bir şeydi, bu."

Dr Zahi Hawass, Dövlət Katibinin müavini Giza Piramidaları: Kraliça Tiy asan bir kraliça deyildi. O qədər güclü idi və bunu bu kraliçanın heykəllərindən görə bilərsiniz. Onun ölçüləri krala bərabər idi.

Anlatıcı: Kraliça Tiy baş kraliçadan daha çox idi. O, Amenhotepə bərabər idi. Nubiyanın Nil sahilindən uzaqda, Amenhotep bir cüt məbəd tikərək bunu heyrətamiz dərəcədə aydınlaşdırdı: biri Kraliça Tiy üçün, digəri isə özü üçün, burada Salebdə. Bu məbədlər yalnız kral cütlüyü üçün tikilməmişdir: əslində onlara həsr olunmuşdur. İmperatorluğunun cənub hissəsində, Amenhotep və Tiy tanrı kimi ibadət edirdilər.

John Ray: Fironun kölgəsi daşla Nil boyunca imperiyasının Afrika əyalətlərinə qədər uzanır. Orada fiziki bir varlıqdadır və nəzarət etdiyi imperiyaya baxır.

Anlatıcı: Amenhotepin Nubiyalı subyektlərinə verdiyi mesaj aydın idi. Salebdəki sütunların əsirində əsir Nubianların şəkilləri var. Bunlar hamının görməsi üçün fironun gücünün qrafik təsviridir. Burada Nubiyada Amenhotepin nəzarətdə olması xüsusilə vacib idi. Nubia mədənləri Misirin qızılının böyük hissəsini təmin edirdi və qızıl Amenhotepə rəqiblərini idarə etməyə imkan verən şey idi.

Nicole Douek: Xarici padşahların istəyi qızıl, qızıl və daha çox qızıl idi, çünki bu krallardan birinin dediyi kimi: "Ölkənizdə qızıl toz qədər boldur". Qədim dünyanın Fort Knoxudur.

Müəllif: Amenhotep qızıl tədarükünü təmin etmişdi, amma getdikcə daha çox qızıl Amen-Re məbədinə tökülürdü. Amenhotepin Thebes keşişləri indi Misirin sərvətinin üçdə birini idarə edirdi. Fironun itaət etməli olduğu Amen-Re'nin vəsiyyətini də şərh etdilər.

Professor Antonio Loprieno: Bu mərhələdə Amen-Re keşişləri, ehtimal ki, Misir tarixində heç olmadığı qədər güclü idi. Əslində, Karnakdakı Amin Baş Kahinləri, ehtimal ki, kralın gücündən daha üstün bir gücə sahib olacaqlar.

Müəllif: Gücünü Amen-Re keşişlərindən uzaqlaşdırmaq üçün, Amenhotep başqa kiçik tanrı Atenə görünən günəşə maraq göstərməyə başladı. Çox vacib görünə bilməzdi. Yenə də hər şeyi dəyişmək üzrə idi. 1352 -ci ildə böyük Kral III Amenhotep, diplomatik dahi öldü. Misir matəmə qərq oldu.

Nicole Douek: Kralın ölümü qorxunc bir hadisə idi. Bu adam siyasətə, dinə, nəinki tabeçiliyinin həyatına, uzun müddət imperiya həyatına hakim idi.

Anlatıcı: Hətta Yaxın Şərqdə də Amenhotep rəqibləri tərəfindən yas tutuldu. Xarici krallar, dul qadın Kraliça Tiyə şəxsi kədərlərini bildirərək məktub yazdılar.

Yenidənqurma səsverməsi: "Ağladım. Oturdum. Yemədim, içmədim. Yalnız ölsəm və ya torpağımda 10 min ölü olsaydı və sevdiyim və məni sevən qardaşımın sağ olduğunu söyləyərək yas saxladım. yer və göy qədər "

John Ray: Amenhotep 39 yaşında öldü. Yəqin ki, son günlərində günəşin heç vaxt batmayacağı imperiyaya baxa bilərdi. Diplomatiyanın hökm sürdüyü, Misirin sərvətinin şübhəsiz olduğu bir dünya haqqında düşünə bilərdi. Və hər şeyi oğlu IV Amenhotepə buraxa bilərdi.

Anlatıcı: Amenhotep IV, dünyanın ən güclü ailəsində böyümüşdü. İndi özünü firon və Misir imperiyasının hökmdarı tapdı. IV Amenhotepin hakimiyyətinin ilk illərində heç nə dəyişməmiş kimi görünürdü. Lakin məhkəmədə yeni firon tezliklə Misir cəmiyyətini dəyişdirəcək fikirləri təşviq edirdi. Kütləvi şəkildə yeni bir sənət tərzi çiçəklənirdi. Sənətçilərə görə, onlara dərs verən fironun özü idi. Bu sənətçilər ənənəvi Misir sənətinin ənənələrini rədd etdilər. Əksinə, real dünyanın canlılığını qeyd etdilər. Onların işləri həssas idi və hərəkətlərlə doludur. Ancaq Misirliləri ən çox şok edən şey kral ailəsinin yeni təsvirləri idi. Müasir bir baxışda onlar qeyri -adi görünürdü. Mühafizəkar Misirlilər üçün heyrətamiz idilər.

Dr. Kate Spence, Cambridge Universiteti: Birdən çirkinliyin bir növ bayramını alacaqsınız. Cisimlər qeyri -adi nisbətdə olur. Kişi fiqurlarında, qadın fiqurlarında nazik bir gövdə, nazik çiyinlər və böyük itburnu var. Misirlinin görməsi olduqca qeyri -adi olan böyük kalçalar və sarkık budlar da var. Güman ki, əslində sadəcə "Hey! Mən fərqliyəm!" Ənənəni tamamilə pozan bir iş görmək çox şok edici idi. Həqiqətən olduqca radikal bir şey edəcək bir şəxs olaraq özünüzü diqqətə çəkməyin çox yaxşı bir yoludur.

Danışan: IV Amenhotep dini inqilaba başladı. Toxumlar atasının dövründə əkilmişdi. Ancaq heç bir şey Misiri baş verəcək hadisəyə hazırlaya bilməzdi. Hakimiyyətinin ikinci ilində IV Amenhotep Misirin ənənəvi tanrılarını tərk etdi. Tanrıların Kralı Amen-Re də atıldı. Məbədləri bağlandı və keşişləri qovuldu.

Nicole Douek: Keçmişlə bir ara vermək istəyirsinizsə, məbədləri bağlayırsınız. Bu insanların səlahiyyətlərindən istifadə etmələri və ya sui -istifadə etmələri üçün vasitələri aradan qaldırırsınız.

Anlatıcı: Bu firon üçün yalnız bir tanrı olardı - Aten, görünən günəş. Amenhotep, qeyd olunan tarixdə ilk tövhidçi olacaq. Həm də yeni dininin yeganə keşişi olardı. Firon tək dayanır, Atenin şüalarında yuyulur. Atasının qızıl çağına damğa vuran həyatın bütün əminlikləri bir zərbədə silindi. Amenhotep adını atdı, Amin Doyanlar. Yeni bir ad alacaqdı, Akenhaten, yəni Aten üçün faydalı olanı.

Dr Kate Spence: Akenhaten, etdiyi bütün dəyişiklikləri həyata keçirmək üçün böyük enerjiyə sahib olmalı olan çox idarə olunan bir insan kimi görünür. Sadəcə din və sənətdən daha çox əhəmiyyətlidirlər. Günün sonunda, ölkənin işlədiyi bütün yolu yenidən qurmuş olmalıdır.

Müəllif: Akenhaten yeni başlamışdı. İndi başqa bir heyrətləndirici hərəkət planlaşdırdı. Fasiləni keçmişlə bağlamaq üçün Thebesin şimalında tamamilə yeni bir paytaxt şəhərinin inşasını əmr etdi. Amarna kimi tanınan kimsəsiz bir yer idi. O, Günəşin Üfüqi adlandırdı. Uçurumlara kəsilmiş geniş sərhəd stelalarında Akenhaten, günəş tanrısının onu ora apardığını iddia etdi. Və köçmə qərarının geri dönməz olduğunu açıqladı.

Yenidənqurma səsverməsi: "Saytı işarə edən Aten idi. Bura gəlməmişdən əvvəl heç bir tanrıya, nə tanrıya, nə də hər hansı bir krala və ya kraliçaya aid deyildi. Buranı tərk edəcəyimi heç vaxt deməyəcəyəm və Bu andı pozmaq fikrim yoxdur ".

Dr Kate Spence: Amarna, oraya gedib şəhər yaratmağa çalışan ilk insanlar üçün çox xoş bir yer ola bilməz. Həqiqətən səhra idi. Bir şəhər qurmaq həqiqətən qəribə bir yer kimi görünür.

Anlatıcı: Thebes'i tərk edərək, yeni firon Misirin baş keşişlərinin təsirindən qaça bilər.

Professor Antonio Loprieno: Ənənəvi olaraq Misir ilahilərində qeyd olunan Thebes şəhərinin əslində kral üçün, bu şəhərin ən əhəmiyyətli sakini üçün təhlükə halına gəldiyi bir vəziyyətimiz var.

Anlatıcı: Thebesdəki hər şey dolu idi. Akenhaten və bütün hökuməti, məmurlar, katiblər, əsgərlər və sənətçilər yeni çöl sahəsinə köçəcəklər. Evlərini və diqqətlə hazırlanmış məzarlarını geridə qoyurdular. Misirdə Akenhatenin atası tərəfindən inşa edilən ən kosmopolit şəhəri geridə qoyurdular.

Dr Kate Spence: Düşünürəm ki, onun bu mövzuda başqa seçimi olmayacaqdı. Akenhaten ora getmək istədiyinə qərar verərsə, hamı gedir. Bütün məhkəmə qalxmalı və ora getməli idi. Məhkəmə həyatının bir hissəsi olacaq hər kəs ayağa qalxmalı və Amarnaya köçməli idi.

Anlatıcı: On minlərlə adam Amarnaya yola düşdü. Qarşıda 200 millik bir yol var, Nil çayından yeni şəhərdə yeni bir həyata doğru. Hamısı Akenhatenin böyük təcrübəsini izlədi. Yeni paytaxt görünməmiş miqyasda inşa edilmişdi.Uzunluğu səkkiz mil, eni isə üç mil idi. Dekorativ göllər və bağlarla əhatə olunmuş səhra döşəməsindən dörd nəhəng saray yüksəldi. Və şəhərə hakim olan Atenin böyük məbədi idi. Məbəd günəşə açıq idi, geniş yollar və açıq yerlərlə əhatə olunmuşdu.

Professor Antonio Loprieno: Amarna müəyyən dərəcədə Amerika şəhəri kimi təsəvvür edildi. Açıqlığı və azadlığı izah edəcək bir şəkildə planlaşdırıldı.

Anlatıcı: Bütün şəhər, fironun Atenə bağlılığını nümayiş etdirə biləcəyi böyük bir mərhələ idi. Bu gedişlərin başında onunla birlikdə, tabeçiliyində istəklərini reallaşdırmağa kömək edən qadını görə bilirdilər. Qədim dünyanın ən diqqətəlayiq qadınlarından biri idi, ancaq üzü 20 -ci əsrin əvvəllərinə qədər bir daha görünməyəcəkdi. 1912 -ci ilin qışında Alman arxeoloqu Ludvic Borchardt Amarnaya qazıntı aparmağa gəldi.

Yenidənqurma səsverməsi: "6 dekabr, nahar fasiləsindən bir qədər əvvəl, qazıntılara nəzarət edən professor Borchardtdan təcili bir qeyd məni çağırdı. Orada qarşımızda təxminən diz hündürlüyündə ət rəngli bir boyun göründü."

Anlatıcı: İşçiləri qumu təmizləyəndə Borchardt arxasına baxan daş bir üz görməyə başladı. Gördüyü ən gözəl idi. Nefertiti adı "gözəl bir qadın gəldi" mənasını verən bir kraliçanın siması idi. Çaşmış, o axşam Borchardt gündəliyinə yalnız bir sətir yazdı.

Yenidənqurma səsverməsi: "Təsvir faydasızdır, özünüz baxın".

Anlatıcı: Nefertiti real həyatda heykəli qədər diqqətəlayiq idi. Qayınanası Kraliça Tiy kimi Nefertiti də ictimai həyatda önəmli rol oynadı. O və Akenhaten birlikdə yeni rejimin başında dayandılar.

Nicole Douek: Nefertiti'nin Amarna dövründə oynadığı rola baxsanız, demək olar ki, Akenhaten qədər vacibdir. Oradadır, hər zaman var. Hətta düşmənə zərbə vuran bəzi relyeflərdə də göstərilir - həmişə bir firon göstərilir. Nefertiti yalnız gözəl bir qadın deyil, bu yeni və inanılmaz təcrübədə çox vacib bir elementdir.

Danışan: Nefertiti eyni zamanda əri tərəfindən 3000 ildən çox yaşı olan sevgi və sədaqət ayələrində yaxından təsvir edilən yeganə Misir kraliçasıdır.

Yenidənqurma səsverməsi: "Sarayda üzü yaraşıqlı və gözəldir. Səsinin səsini eşidəndə sevinc qoparılır. Görünüşü krala zövq verir. Baş kraliça, kralın sevgilisi. O məşuqədir iki torpaqdan, Nefertiti. "

Danışan: Nefertiti Akenhaten'in həyatında yeganə qadın deyildi. Sarayın şimal mənzillərində Nefertiti altı qızını böyütdü. Sağ qalan bir neçə relyefdə, Günəş şəhərində böyüyən, ataları və anaları tərəfindən çox sevilən prensesleri, altı kiçik qızı görürük. Qədim dünyada başqa heç bir kral ailəsi bu qədər insan, bu qədər real görünmür. Stelas hətta Akenhaten və həyat yoldaşının uşaqları ilə oynadığını göstərir - 3300 il əvvəl çəkilmiş qısa bir an.

Nicole Douek: Bu ilahi ailənin nümayəndələri bənzərsizdir. Daha əvvəl heç vaxt padşah və kraliçanın uşaqları ilə hər tərəfə dırmaşdığını və ya padşahın uşağını öpməsini görməmisiniz. Bunlar çox insan kimi tanıdığımız ailə vəziyyətləridir və bu zaman ortaya çıxır.

Anlatıcı: Köhnə nizamın məhdudiyyətlərindən azad olaraq, Amarnada həyat ən azından indiyə qədər yaxşı idi. Bu müvəffəqiyyət, kralın yazdığını iddia etdiyi yeni bir himn növü ilə qeyd edildi. Bu ilahilərin ən böyüyü şəhərin üstündəki bir məzarda oyulmuşdur. Bu o qədər güclü bir himn idi ki, ondan gələn ifadələr Müqəddəs Kitaba daxil oldu. Burada Akenhaten, günəşi təbii aləmin - bitkilərin, heyvanların, misirlilərin, hətta əcnəbilərin yaradıcısı kimi təriflədi.

Yenidənqurma səsverməsi: "Şüalarınızı atdığınız zaman sürülər otlaqlarında xoşbəxt olur. Ağaclar və bitkilər yaşıllaşır. Bütün sürülər qumar oynayır və bütün quşlar canlanır, çünki siz onlar üçün dirildiniz. Çaylardakı balıqlar da sıçrayır. İnsanları, mal -qaranı və sürüləri, quruda gəzən və uçan hər şeyi qanadlarından istifadə edərək, məmnun etmək üçün dünyanı yaratdın.

Professor Antonio Loprieno: Amarnadakı Atenə böyük himnin ümumi mesajı, həyatın Günəş Tanrısından gəldiyini və həyatın yer üzündə bərabər şəkildə - bərabər millətlər arasında, insanlar arasında, heyvanlar arasında bərabər paylandığıdır.

Anlatıcı: Misir yeni Aten dinini qəbul etdi. Və hökmranlığının on ikinci ilində Akenhaten, minlərlə qurbanla tanrıya şükür etmək üçün böyük bir bayram təşkil etdi. Hətta yaşlı Kraliça Ana Tiy kral ziyarətinə getdi. Dünyanın hər yerindən səfirlər xərac vermək üçün gəlmişdilər. Hər şeyin başında Akenhaten və yanında Kraliça Nefertiti oturmuşdu. Heç vaxt belə bir ortaqlıq olmayıb. İnanılmaz bir təcrübə işə yaradı. Amma həmin il, görünən zəfərin ortasında, Akenhatenin yeni dünyası birdən dağılmağa başladı. Gücünün zirvəsində Nefertiti sadəcə tarixdən yox olur. Misiroloqlar onun başına gələnləri tam olaraq kəşf edə bilməyiblər. Şəxsi faciə fironun başına gəldi. Nefertiti getdi. Anası, böyük Kraliça Tiy, az sonra öldü. Kiçik arvadlarından biri və hətta qızlarından biri də belə etdi. 12 illik tolerantlıqdan sonra Akenhaten gücünü dağıdıcı məqsədlərə çevirməyə başladı. Bir zamanlar o, sadəcə olaraq Misirin ənənəvi tanrılarını əvəz etməklə kifayətlənirdi, indi onları fəal şəkildə təqib etməyə başladı və Amen-Re qəzəbinin ağırlığını çəkdi. İslahatçı başqa tanrılara dözə bilməyən fanatik olmuşdu.

Professor Antonio Loprieno: Akenhaten, şübhəsiz ki, dünya tarixində ilk təkallahlı, eyni zamanda ilk dini zülm edən idi.

Anlatıcı: Harada tapılsalar, Amen-Re'nin adı və görüntüsü məhv edildi. Tanrıya heç bir istinad çox uzaq və ya çox əlçatmaz idi.

Dr Kate Spence: Divarları oxuya bilən və çıxarılacaq tanrıların adlarını tapa bilən insanlarla birlikdə, kəsikli adam ordusu olanları göndərdi.

Səsləndirən: Akenhaten, hətta atasının Amenhotepin xatirəsinə hücum edərək adının Amendən bəhs edən hissəsini çıxardı.

Professor Antonio Loprieno: Amenhotep adı "Amen razıdır" deməkdir. Akenhaten, adın Amen hissəsini çıxardı, çünki açıq -aydın onun hakimiyyəti dövründə Amen məmnun deyildi. O, öz dini düşüncəsinə, öz dini fanatizminə uyğun gəlmək üçün atasının adına bir cəza verdi.

Dinləyici: Akenhaten, dini həvəslə tükəndi və xarici dünya ilə əlaqəsini kəsdi. Fironun imperiyasının təhlükə altında olduğunu xəbərdar etmək üçün məktublar töküldü. Köhnə müttəfiqlər, şahzadələr və vassallar ondan kömək istəyib yazdılar.

Yenidənqurma səsverməsi: "Kral Rəbbimə bildirilməlidir ki, Hatti Kralı vassal olan bütün ölkələri ələ keçirdi."

Yenidənqurma səsi: "20 ildir ki, Rəbbimiz Krala yazırıq, amma bir kəlmə də olsun eşitməmişik."

Yenidənqurma səsverməsi: "Kənanda bəzi yerli sakinlər tacirlərimi döyüb pullarını oğurladılar. Kənan sənin ölkəndir və padşahları sənin qullarındır.

Yenidənqurma səsi: "Mən saraya yazmağa davam edirəm, amma sən heç cavab verməmisən."

Doktor Zahi Havass: O şahzadələr və şərqdəki insanlar "kömək et" deyə ağlayırdılar, ancaq qulaqları heç nə eşitmədi.

Danışan: Akenhaten, tabeçiliyindəki ümidsiz xahişlərə məhəl qoymadı. Atasının qorumaq üçün çox çalışdığı imperiya indi təhlükədə idi. Dünyaları dağılmağa başladıqda, Akenhatenin ən yaşlı məmurları, atasının dövründə necə olduğunu xatırlamalı idilər.

Professor Antonio Loprieno: Deyə bilərik ki, Akenhaten atasının irsini məhv etmək üçün əlindən gələni etdi. Hökmdarlığının sonunda beynəlxalq aləmdə çox vahid bir güc olan şey, böhran ərəfəsində olan bir ölkədir.

Anlatıcı: Yalnız fironun şəxsi xarizması yuxunu bir yerdə saxladı. Daha sonra, 1336 -cı ildə Akenhaten öldü. Akenhaten öldükdən sonra Akenizmin əsas daşı yox oldu. Kimsəsiz şəhərin üstündəki təpələrdə Akenhatenin saray adamlarının məzarları üzərində işlər tərk edildi.

Nicole Douek: Amarna'daki məzarların hamısı yarımçıq və boşdur. Rəsmlər bəzi hallarda çətinliklə bitir. Sanki kimsə kralın öldüyünü eşitmişdi. "Gedirik, alətlərinizi atın və gedin."

Anarator: İndi Akenhaten öldükdən sonra ənənəvi qüvvələr Misiri ələ keçirdi. Bir vaxtlar sadiq saray adamları, sənətkarlar, hətta Atenin keşişləri də Fevsaya axın edirdilər. Misiri bürümək təhlükəsi yaradan xaosdan əmr almağa can atırdılar. Yalnız 20 ildən sonra fironun möhtəşəm təcrübəsinin quruluşu olan Amarna tərk edildi. Xaosdan yeni bir padşah, 9 yaşında bir oğlan çıxdı. Bu uşaq firon Akenhatenin saraylarında böyümüşdü. Tutanhaten adlı kiçik bir arvadın oğlu - Atenin canlı obrazı deməkdir. Tutankhaten, fəlakət qarşısında duran bir sülaləni, bir ölkəni və bir imperiyanı miras aldı. Ancaq o, yalnız oğlan idi. Akenhaten dövründə məğlub olanlar fürsətdən istifadə etdilər. Gənc kraldan öz məqsədləri üçün istifadə edərdilər. Əvvəlcə onun adını dəyişməli idilər. Tutankhaten Tutankhamen oldu - 'Amenin canlı obrazı'.

Professor Antonio Loprieno: Tutankhamen müəyyən dərəcədə ikili şəxsiyyətdir. O, Amarna ilə post Amarna dövrü arasında bir şəxsiyyətdir. Əlbəttə ki, Amarna havasından nəfəs aldı. O, bu intellektual yeniliyə can atdı. Digər tərəfdən, o, Amarna dövründən sonrakı dövrün ilk fironu idi. O, Misirdəki yeni liderlərin - kahinlik və ordunun kuklası idi.

Anlatıcı: Diqqətlə yazılmış bir fərmanda Tutanhamen, atası Akenhateni Misirin ənənəvi tanrılarına etinasızlıq etməkdə və Misiri xaosa sürükləməkdə günahlandırdı.

Yenidənqurma səsverməsi: "Əlahəzrətin hakimiyyəti başlayanda, tanrıların və tanrıçaların məbədləri xarabalığa çevrildi. Ziyarətgahları söküntü yığınlarına çökdü, alaq otları ilə boğuldu. Şapelləri piyada yollarından bir az çox idi və torpaq xaos içində idi, çünki tanrılar tərk etmişdi ".

Müəllif: Tutanhamenin bu problemlərə həlli sadə idi.

Nicole Douek: Nizamın bərpa edildiyini və hər şeyin əvvəlki vəziyyətinə qayıdacağını bildirən çox vacib bir bəyanatdır. Bu, Amenin, qədim tanrıların, köhnə nizamın geri qaytarılmasıdır.

Anlatıcı: Köhnə Tanrılar, məbədlər və hər şeydən əvvəl Amen-Re keşişlərinin gücü bərpa edildi. Aten Panteonda kiçik bir yerə düşdü. Heç kim onun şəhərinə getmədi, heç kim ondan danışmadı. Akenhatenin bidəti heç vaxt baş verməmişdi. Tutanhamen 19 yaşına çatanda və öz başına hökmranlıq edə biləndə hər şey normala döndü. Amma həmin il Tutanhamen qəfildən və müəmmalı şəkildə öldü.

Nicole Douek: Kəllə sümüyünün müayinəsi bu yaxınlarda Aten ailəsi ilə bağlı başqa bir nəzəriyyə ortaya qoydu. Bu budur: Tutanhamen öldürülmüş ola bilər. Kim tərəfindən? Kral ailəsi üçün bir fəlakətdir - varisi yoxdur.

Anlatıcı: Tutankhamen, XX əsrin arxeoloqu Howard Carter inadkarlığı olmasaydı, yalnız Misir tarixində bir dipnot olardı. 1922 -ci ildə Carter, Krallar Vadisində bir neçə nəfərin mövcud olduğuna inandığı bir türbə kəşf etdi. Bir nəfəs kəsən anda Tutanhamen dövrünü həyata qaytaracaqdı.

Yenidənqurma səsverməsi: "Tozun özü 3500 il əvvəl o havanı nəfəs alan son insanların qorxunc izlərini qoruyurdu. Ətrafınızdakı son həyatın əlamətlərini, qaralmış bir lampanı, təzə boyanmış səthdəki barmaq izlərini, vida çələngini qeyd etdiyiniz kimi. astanaya düşdükdə, dünən oraya qoyulmuş ola biləcəyini hiss edirsən, zaman bu kimi səmimi detallar ilə məhv edilir və sən də bir müdaxiləçi kimi hiss edirsən.

Müəllif: Carterin tapıntısı bənzərsiz idi. Tapılan inanılmaz xəzinəni ortaya çıxardığı Tutankhameni təzədən kəşf etməmişdi. Misir imperiyasının 32 minə yaxın əşyası və külli miqdarda qızılı oğlan padşahla birlikdə dəfn edildi.

Nicole Douek: Minlərlə obyekt var idi. Altı araba, dörd mərasim yatağı, yalnız ante kamerada sonsuz qablar. Howard Carter, məzarı açmağı və nəticədə bu əşyaları çıxarmağı təsvir edərkən (və məzarı təmizləmək 10 il çəkdi), əslində bu əşyaların tapdalanmaması və qırılmaması üçün yerdəki platformaları düzəltməli olduqlarını söyləyir.

Anlatıcı: Təəccüblü məzmuna baxmayaraq, Tutanhamenin kiçik məzarı tamamlanmamışdı. Onun xəzinələri diqqətlə yerləşdirilməmişdi, ancaq təsadüfi olaraq yığılmışdı. Bu normal bir dəfn deyildi. Məzarında tapılan qızıl taxtın arxasında bir ipucu var. Tutankhamen və həyat yoldaşı günəş tanrısı Atenin şüalarının altında oturmuş şəkildə göstərilir. Tutankhamenin səlahiyyətliləri, atasının hökmranlığını xatırlatmaq üçün bu fürsətdən istifadə etdilər və çox utanc verici hesab etdilər. Tutankhamen, imtina etdiyi tanrı ilə əbədi yaşamağa məhkum idi. Tutankhamen varisi olmadan öldü. Qarşıdurma indi başlaya bilərdi və vəhşi idi. Tapılan Aten haqqında hər bir söz amansız bir məhsuldarlıqla məhv edildi. Akenhaten, Nefertiti və uşaqlarına edilən hər bir istinad hack edildi. Bütün kral ailəsi tarix səhifələrindən qoparıldı.

Nicole Douek: Hər şey silinir və Akenhaten, Nefertiti və bu dövr heç olmamış kimi olur. Akenhaten qeyri-şəxsdir. O, əgər adı çəkilsə, 'o bidətçi' olaraq xatırlanır.

Anlatıcı: Amarna, bir zamanlar təkallahlığın doğulmasına şahidlik edən böyük və gözəl şəhər, tədricən hər zaman tərk edilmiş quma döndü.

Professor Antonio Loprieno: Deyərdim ki, Misir cəmiyyəti bütövlükdə Amarna təcrübəsini ən faciəli anlarından biri kimi görürdü. O qədər ki, Amarna təcrübəsi yüz illər boyu izini buraxdı. Misir tarixinin bu çox qaranlıq dövrünün xatirəsi Misir vicdanında qaldı.

Anlatıcı: Misir tarixində qarışıq bir epizod bitdi. İmperatorluğu quran böyük fironların sülaləsi sona çatdı. Səhnə indi yeni bir başlanğıc üçün quruldu və yeni bir firon ailəsi Misirin Qızıl İmperatorluğunun şöhrətini yenidən ələ keçirmək üçün mübarizə aparacaqdı.


İştirakçılar

A. Goetze, CJ Gadd, FBA, Cyril Aldred, WF Albright, Margaret S. Drower, CW Blegen, HW Catling, RO Faulkner, JM Munn-Rankin, O. Eissfeldt, HJ Franken, Frank H. Stubbings, RD Barnett, René Labat, DJ Wiseman, WF Albright, J. Cerny, VR d'A Desborough, NGL Hammond, Glyn Daniel, JD Evans, JM Cook, John Chadwick, GS Kirk, WKC Guthrie

Bu başlıq, Cambridge Core vasitəsi ilə institusional satınalma üçün mövcuddur

Cambridge Histories Online, Cambridge Tarixləri mətnlərini canlandıran bənzərsiz bir onlayn tarixi istinad məcmuəsidir.


  • ►� (1)
    • ►  Avqust (1)
      • ►  Ağq 11 (1)
      • ►� (9)
        • ►  Noyabr (1)
          • ►  Noy 02 (1)
          • ►  Oktyabr (1)
            • ►  Oct 01 (1)
            • ►  Sentyabr (3)
              • ►  Sep 09 (2)
              • ►  Sep 04 (1)
              • ►  Avqust (1)
                • ►  Aug 27 (1)
                • ►  Nisan (2)
                  • ►  Apr 29 (1)
                  • ►  Apr 26 (1)
                  • ►   Yanvar (1)
                    • ►  Jan 15 (1)
                    • ►� (16)
                      • ►  Noyabr (1)
                        • ►  Noyabr 18 (1)
                        • ►  Sentyabr (6)
                          • ►  Sep 23 (1)
                          • ►  Səbəb 22 (1)
                          • ►  Sep 20 (1)
                          • ►  Sep 16 (1)
                          • ►  Sept 14 (1)
                          • ►  Sep 08 (1)
                          • ►  Avqust (2)
                            • ►  Auq 10 (1)
                            • ►  Ağuz 01 (1)
                            • ►  May (1)
                              • ►  May 22 (1)
                              • ►  Mart (1)
                                • ►  Mar 28 (1)
                                • ►  Fevral (2)
                                  • ►  Feb 22 (1)
                                  • ►  Feb 17 (1)
                                  • ►   Yanvar (3)
                                    • ►  Jan 18 (1)
                                    • ►  Jan 08 (1)
                                    • ►  Jan 07 (1)
                                    • ►� (54)
                                      • ►  Dekabr (5)
                                        • ►  Dec 29 (1)
                                        • ►  Dec 14 (1)
                                        • ►  Dec 03 (1)
                                        • ►  Dec 02 (1)
                                        • ►  Dec 01 (1)
                                        • ►  Noyabr (3)
                                          • ►  Noyabr 15 (1)
                                          • ►  Noyabr 09 (1)
                                          • ►  Noyabr 01 (1)
                                          • ►  Oktyabr (8)
                                            • ►  Oct 30 (1)
                                            • ►  Oct 18 (1)
                                            • ►  Oktyabr 10 (1)
                                            • ►  Oct 08 (1)
                                            • ►  Oct 05 (2)
                                            • ►  Oct 04 (1)
                                            • ►  Oct 02 (1)
                                            • ►  Avqust (4)
                                              • ►  Ağuz 31 (1)
                                              • ►  Aug 30 (1)
                                              • ►  Ağuz 25 (2)
                                              • ►  Hazir (8)
                                                • ►  Hazir 28 (1)
                                                • ►  Hazir 14 (2)
                                                • ►  Hazir 12 (1)
                                                • ►  Hazir 11 (1)
                                                • ►  Hazir 09 (1)
                                                • ►  Hazir 08 (1)
                                                • ►  Hazir 03 (1)
                                                • ►  May (2)
                                                  • ►  May 30 (1)
                                                  • ►  May 03 (1)
                                                  • ►  Nisan (7)
                                                    • ►  Apr 25 (1)
                                                    • ►  Apr 20 (1)
                                                    • ►  Apr 13 (1)
                                                    • ►  Nis 10 (1)
                                                    • ►  Apr 08 (1)
                                                    • ►  Nis 03 (1)
                                                    • ►  Apr 02 (1)
                                                    • ►  Mart (10)
                                                      • ►  Mar 26 (1)
                                                      • ►  Mar 18 (1)
                                                      • ►  Mar 14 (2)
                                                      • ►  Mar 12 (1)
                                                      • ►  Mar 10 (1)
                                                      • ►  Mar 09 (1)
                                                      • ►  Mar 08 (1)
                                                      • ►  Mar 06 (2)
                                                      • ►  Fevral (6)
                                                        • ►  Feb 24 (1)
                                                        • ►  Feb 22 (1)
                                                        • ►  Feb 18 (1)
                                                        • ►  Feb 17 (1)
                                                        • ►  Feb 05 (1)
                                                        • ►  Feb 04 (1)
                                                        • ►   Yanvar (1)
                                                          • ►  Jan 14 (1)
                                                          • ►� (85)
                                                            • ►  Dekabr (6)
                                                              • ►  Dec 26 (1)
                                                              • ►  Dec 18 (1)
                                                              • ►  Dec 17 (1)
                                                              • ►  Dec 15 (1)
                                                              • ►  Dec 08 (1)
                                                              • ►  Dec 01 (1)
                                                              • ►  Noyabr (4)
                                                                • ►  Noyabr 23 (1)
                                                                • ►  Noyabr 22 (1)
                                                                • ►  Noyabr 21 (1)
                                                                • ►  Noyabr 13 (1)
                                                                • ►  Oktyabr (3)
                                                                  • ►  Oct 24 (1)
                                                                  • ►  Oktyabr 07 (1)
                                                                  • ►  Oct 05 (1)
                                                                  • ►  Sentyabr (4)
                                                                    • ►  Sep 25 (1)
                                                                    • ►  Sep 24 (1)
                                                                    • ►  Sep 20 (1)
                                                                    • ►  Səbəb 10 (1)
                                                                    • ►  Avqust (1)
                                                                      • ►  Ağuz 05 (1)
                                                                      • ►  Temmuz (4)
                                                                        • ►  Temmuz 23 (1)
                                                                        • ►  Temmuz 04 (1)
                                                                        • ►  Temmuz 03 (1)
                                                                        • ►  Jul 02 (1)
                                                                        • ►  Hazir (3)
                                                                          • ►  Hazir 12 (1)
                                                                          • ►  Hazir 10 (1)
                                                                          • ►  Hazir 06 (1)
                                                                          • ►  May (10)
                                                                            • ►  May 26 (1)
                                                                            • ►  May 24 (1)
                                                                            • ►  May 23 (1)
                                                                            • ►  May 22 (1)
                                                                            • ►  May 21 (3)
                                                                            • ►  May 20 (1)
                                                                            • ►  May 06 (1)
                                                                            • ►  May 03 (1)
                                                                            • ►  Nisan (14)
                                                                              • ►  Apr 30 (1)
                                                                              • ►  Apr 25 (1)
                                                                              • ►  Apr 24 (1)
                                                                              • ►  Apr 20 (1)
                                                                              • ►  Apr 19 (1)
                                                                              • ►  Apr 18 (1)
                                                                              • ►  Apr 17 (1)
                                                                              • ►  Apr 16 (1)
                                                                              • ►  Apr 15 (1)
                                                                              • ►  Apr 12 (3)
                                                                              • ►  Apr 10 (1)
                                                                              • ►  Apr 08 (1)
                                                                              • ►  Mart (15)
                                                                                • ►  Mar 25 (1)
                                                                                • ►  Mar 22 (1)
                                                                                • ►  Mar 16 (4)
                                                                                • ►  Mar 15 (1)
                                                                                • ►  Mar 14 (1)
                                                                                • ►  Mar 13 (1)
                                                                                • ►  Mar 12 (1)
                                                                                • ►  Mar 11 (1)
                                                                                • ►  Mar 09 (1)
                                                                                • ►  Mar 08 (1)
                                                                                • ►  Mar 06 (1)
                                                                                • ►  Mar 05 (1)
                                                                                • ►  Fevral (13)
                                                                                  • ►  Feb 28 (1)
                                                                                  • ►  Feb 27 (1)
                                                                                  • ►  Feb 26 (1)
                                                                                  • ►  Feb 25 (1)
                                                                                  • ►  Feb 22 (1)
                                                                                  • ►  Feb 19 (1)
                                                                                  • ►  Feb 15 (2)
                                                                                  • ►  Feb 14 (1)
                                                                                  • ►  Feb 10 (1)
                                                                                  • ►  Feb 07 (1)
                                                                                  • ►  Feb 06 (2)
                                                                                  • ►   Yanvar (8)
                                                                                    • ►  Jan 31 (1)
                                                                                    • ►  Jan 29 (1)
                                                                                    • ►  Jan 23 (1)
                                                                                    • ►  Ocaq 20 (1)
                                                                                    • ►  Jan 19 (1)
                                                                                    • ►  Jan 18 (1)
                                                                                    • ►  Jan 16 (1)
                                                                                    • ►  Jan 07 (1)
                                                                                    • ►� (121)
                                                                                      • ►  Dekabr (11)
                                                                                        • ►  Dec 28 (1)
                                                                                        • ►  Dec 27 (1)
                                                                                        • ►  Dec 26 (2)
                                                                                        • ►  Dec 23 (1)
                                                                                        • ►  Dec 21 (1)
                                                                                        • ►  Dec 20 (1)
                                                                                        • ►  Dec 19 (1)
                                                                                        • ►  Dec 06 (1)
                                                                                        • ►  Dec 05 (1)
                                                                                        • ►  Dec 02 (1)
                                                                                        • ►  Noyabr (7)
                                                                                          • ►  Noyabr 29 (1)
                                                                                          • ►  Noyabr 28 (1)
                                                                                          • ►  Noyabr 22 (1)
                                                                                          • ►  Noyabr 16 (1)
                                                                                          • ►  Noyabr 15 (1)
                                                                                          • ►  Noyabr 14 (1)
                                                                                          • ►  Noyabr 11 (1)
                                                                                          • ►  Oktyabr (8)
                                                                                            • ►  Oktyabr 31 (1)
                                                                                            • ►  Oct 28 (1)
                                                                                            • ►  Oktyabr 25 (1)
                                                                                            • ►  Oct 23 (2)
                                                                                            • ►  Oktyabr 20 (1)
                                                                                            • ►  Oct 19 (1)
                                                                                            • ►  Oktyabr 11 (1)
                                                                                            • ►  Sentyabr (3)
                                                                                              • ►  Sep 18 (1)
                                                                                              • ►  Sent 11 (1)
                                                                                              • ►  Seynir 06 (1)
                                                                                              • ►  Avqust (7)
                                                                                                • ►  Ağuz 31 (1)
                                                                                                • ►  Aug 30 (1)
                                                                                                • ►  Ağust 24 (2)
                                                                                                • ►  Ağuz 22 (1)
                                                                                                • ►  Ağuz 21 (1)
                                                                                                • ►  Auq 10 (1)
                                                                                                • ►  Temmuz (8)
                                                                                                  • ►  Jul 26 (1)
                                                                                                  • ►  Jul 24 (1)
                                                                                                  • ►  Jul 19 (1)
                                                                                                  • ►  Jul 18 (1)
                                                                                                  • ►  Jul 12 (1)
                                                                                                  • ►  Jul 04 (2)
                                                                                                  • ►  Jul 01 (1)
                                                                                                  • ►  Hazir (11)
                                                                                                    • ►  Hazir 22 (1)
                                                                                                    • ►  Hazir 20 (1)
                                                                                                    • ►  Hazir 15 (1)
                                                                                                    • ►  Hazir 14 (1)
                                                                                                    • ►  Hazir 13 (1)
                                                                                                    • ►  Hazir 11 (1)
                                                                                                    • ►  Hazir 09 (1)
                                                                                                    • ►  Hazir 08 (2)
                                                                                                    • ►  Hazir 07 (1)
                                                                                                    • ►  Hazir 03 (1)
                                                                                                    • ►  May (13)
                                                                                                      • ►  May 30 (1)
                                                                                                      • ►  May 23 (1)
                                                                                                      • ►  May 22 (1)
                                                                                                      • ►  May 18 (1)
                                                                                                      • ►  May 16 (1)
                                                                                                      • ►  May 15 (1)
                                                                                                      • ►  May 12 (1)
                                                                                                      • ►  May 11 (1)
                                                                                                      • ►  May 10 (1)
                                                                                                      • ►  May 09 (1)
                                                                                                      • ►  May 04 (1)
                                                                                                      • ►  May 03 (1)
                                                                                                      • ►  May 01 (1)
                                                                                                      • ►  Nisan (6)
                                                                                                        • ►  Apr 27 (1)
                                                                                                        • ►  Apr 20 (1)
                                                                                                        • ►  Apr 16 (1)
                                                                                                        • ►  Apr 14 (1)
                                                                                                        • ►  Apr 13 (1)
                                                                                                        • ►  Apr 06 (1)
                                                                                                        • ►  Mart (14)
                                                                                                          • ►  Mar 31 (1)
                                                                                                          • ►  Mar 30 (2)
                                                                                                          • ►  Mar 29 (2)
                                                                                                          • ►  Mar 27 (1)
                                                                                                          • ►  Mar 20 (1)
                                                                                                          • ►  Mar 19 (1)
                                                                                                          • ►  Mar 16 (1)
                                                                                                          • ►  Mar 15 (1)
                                                                                                          • ►  Mar 11 (1)
                                                                                                          • ►  Mar 07 (1)
                                                                                                          • ►  Mar 02 (1)
                                                                                                          • ►  Mar 01 (1)
                                                                                                          • ►  Fevral (23)
                                                                                                            • ►  Feb 29 (2)
                                                                                                            • ►  Feb 28 (2)
                                                                                                            • ►  Feb 27 (1)
                                                                                                            • ►  Feb 23 (1)
                                                                                                            • ►  Feb 22 (1)
                                                                                                            • ►  Feb 21 (2)
                                                                                                            • ►  Feb 20 (1)
                                                                                                            • ►  Feb 19 (1)
                                                                                                            • ►  Feb 18 (1)
                                                                                                            • ►  Feb 17 (2)
                                                                                                            • ►  Feb 14 (2)
                                                                                                            • ►  Feb 12 (1)
                                                                                                            • ►  Feb 11 (1)
                                                                                                            • ►  Feb 10 (1)
                                                                                                            • ►  Feb 09 (1)
                                                                                                            • ►  Feb 08 (1)
                                                                                                            • ►  Feb 07 (1)
                                                                                                            • ►  Feb 06 (1)
                                                                                                            • ►   Yanvar (10)
                                                                                                              • ►  Jan 29 (1)
                                                                                                              • ►  Jan 28 (1)
                                                                                                              • ►  Jan 26 (1)
                                                                                                              • ►  Jan 24 (1)
                                                                                                              • ►  Ocaq 20 (1)
                                                                                                              • ►  Jan 19 (1)
                                                                                                              • ►  Jan 17 (1)
                                                                                                              • ►  Can 13 (1)
                                                                                                              • ►  Jan 05 (1)
                                                                                                              • ►  Jan 01 (1)
                                                                                                              • ►� (201)
                                                                                                                • ►  Dekabr (11)
                                                                                                                  • ►  Dec 27 (1)
                                                                                                                  • ►  Dec 23 (1)
                                                                                                                  • ►  Dec 22 (1)
                                                                                                                  • ►  Dec 21 (1)
                                                                                                                  • ►  Dec 20 (1)
                                                                                                                  • ►  Dec 16 (1)
                                                                                                                  • ►  Dec 05 (1)
                                                                                                                  • ►  Dec 04 (1)
                                                                                                                  • ►  Dec 03 (1)
                                                                                                                  • ►  Dec 02 (1)
                                                                                                                  • ►  Dec 01 (1)
                                                                                                                  • ►  Noyabr (12)
                                                                                                                    • ►  Noyabr 29 (2)
                                                                                                                    • ►  Noyabr 28 (1)
                                                                                                                    • ►  Noyabr 22 (1)
                                                                                                                    • ►  Noyabr 18 (1)
                                                                                                                    • ►  Noyabr 16 (1)
                                                                                                                    • ►  Noyabr 15 (1)
                                                                                                                    • ►  Noyabr 10 (1)
                                                                                                                    • ►  Noyabr 08 (1)
                                                                                                                    • ►  Noyabr 04 (1)
                                                                                                                    • ►  Noyabr 03 (1)
                                                                                                                    • ►  Noyabr 01 (1)
                                                                                                                    • ►  Oktyabr (9)
                                                                                                                      • ►  Oct 31 (1)
                                                                                                                      • ►  Oct 28 (1)
                                                                                                                      • ►  Oktyabr 27 (1)
                                                                                                                      • ►  Oct 26 (1)
                                                                                                                      • ►  Oct 18 (1)
                                                                                                                      • ►  Oct 17 (1)
                                                                                                                      • ►  Oct 16 (1)
                                                                                                                      • ►  Oktyabr 06 (1)
                                                                                                                      • ►  Oct 03 (1)
                                                                                                                      • ►  Sentyabr (10)
                                                                                                                        • ►  Sep 30 (1)
                                                                                                                        • ►  Sent 29 (1)
                                                                                                                        • ►  Sep 28 (1)
                                                                                                                        • ►  Səb 15 (1)
                                                                                                                        • ►  Sept 14 (1)
                                                                                                                        • ►  Sep 13 (1)
                                                                                                                        • ►  Sent 12 (1)
                                                                                                                        • ►  Sep 08 (2)
                                                                                                                        • ►  Sep 01 (1)
                                                                                                                        • ►  Avqust (17)
                                                                                                                          • ►  Ağust 28 (1)
                                                                                                                          • ►  Ağuz 22 (1)
                                                                                                                          • ►  Ağuz 21 (2)
                                                                                                                          • ►  Aug 20 (1)
                                                                                                                          • ►  Aug 19 (1)
                                                                                                                          • ►  Ağust 18 (2)
                                                                                                                          • ►  Ağ 17 (1)
                                                                                                                          • ►  Ağust 16 (2)
                                                                                                                          • ►  Ağust 14 (1)
                                                                                                                          • ►  Ağq 11 (1)
                                                                                                                          • ►  Ağuz 03 (2)
                                                                                                                          • ►  Ağ 02 (1)
                                                                                                                          • ►  Ağuz 01 (1)
                                                                                                                          • ►  Temmuz (12)
                                                                                                                            • ►  Jul 30 (1)
                                                                                                                            • ►  Jul 28 (2)
                                                                                                                            • ►  Jul 27 (1)
                                                                                                                            • ►  Temmuz 22 (1)
                                                                                                                            • ►  İyul 21 (2)
                                                                                                                            • ►  Jul 17 (2)
                                                                                                                            • ►  Temmuz 05 (1)
                                                                                                                            • ►  Jul 01 (2)
                                                                                                                            • ►  Hazir (28)
                                                                                                                              • ►  Hazir 30 (4)
                                                                                                                              • ►  Haziran 29 (2)
                                                                                                                              • ►  Hazir 28 (2)
                                                                                                                              • ►  Hazir 24 (1)
                                                                                                                              • ►  Hazir 23 (3)
                                                                                                                              • ►  Hazir 22 (1)
                                                                                                                              • ►  Hazir 21 (1)
                                                                                                                              • ►  Hazir 20 (2)
                                                                                                                              • ►  Hazir 19 (1)
                                                                                                                              • ►  Hazir 18 (1)
                                                                                                                              • ►  Hazir 17 (3)
                                                                                                                              • ►  Hazir 16 (1)
                                                                                                                              • ►  Hazir 14 (1)
                                                                                                                              • ►  Hazir 08 (1)
                                                                                                                              • ►  Hazir 07 (1)
                                                                                                                              • ►  Hazir 06 (2)
                                                                                                                              • ►  Hazir 01 (1)
                                                                                                                              • ►  May (18)
                                                                                                                                • ►  May 31 (1)
                                                                                                                                • ►  May 23 (2)
                                                                                                                                • ►  May 20 (2)
                                                                                                                                • ►  May 19 (1)
                                                                                                                                • ►  May 18 (1)
                                                                                                                                • ►  May 12 (1)
                                                                                                                                • ►  May 10 (1)
                                                                                                                                • ►  May 06 (2)
                                                                                                                                • ►  May 05 (1)
                                                                                                                                • ►  May 04 (1)
                                                                                                                                • ►  May 03 (2)
                                                                                                                                • ►  May 02 (2)
                                                                                                                                • ►  May 01 (1)
                                                                                                                                • ►  Nisan (15)
                                                                                                                                  • ►  Apr 29 (2)
                                                                                                                                  • ►  Apr 27 (1)
                                                                                                                                  • ►  Apr 24 (1)
                                                                                                                                  • ►  Apr 18 (1)
                                                                                                                                  • ►  Apr 17 (1)
                                                                                                                                  • ►  Apr 14 (1)
                                                                                                                                  • ►  Apr 12 (2)
                                                                                                                                  • ►  Apr 11 (1)
                                                                                                                                  • ►  Apr 06 (1)
                                                                                                                                  • ►  Apr 05 (1)
                                                                                                                                  • ►  Nis 04 (2)
                                                                                                                                  • ►  Apr 01 (1)
                                                                                                                                  • ►  Mart (21)
                                                                                                                                    • ►  Mar 31 (1)
                                                                                                                                    • ►  Mar 30 (1)
                                                                                                                                    • ►  Mar 29 (1)
                                                                                                                                    • ►  Mar 28 (1)
                                                                                                                                    • ►  Mar 21 (1)
                                                                                                                                    • ►  Mar 18 (1)
                                                                                                                                    • ►  Mar 17 (1)
                                                                                                                                    • ►  Mar 16 (2)
                                                                                                                                    • ►  Mar 15 (1)
                                                                                                                                    • ►  Mar 14 (1)
                                                                                                                                    • ►  Mar 11 (1)
                                                                                                                                    • ►  Mar 08 (1)
                                                                                                                                    • ►  Mar 07 (2)
                                                                                                                                    • ►  Mar 06 (1)
                                                                                                                                    • ►  Mar 05 (1)
                                                                                                                                    • ►  Mar 04 (1)
                                                                                                                                    • ►  Mar 02 (2)
                                                                                                                                    • ►  Mar 01 (1)
                                                                                                                                    • ►  Fevral (19)
                                                                                                                                      • ►  Feb 28 (2)
                                                                                                                                      • ►  Feb 27 (2)
                                                                                                                                      • ►  Feb 25 (1)
                                                                                                                                      • ►  Feb 24 (1)
                                                                                                                                      • ►  Feb 23 (1)
                                                                                                                                      • ►  Feb 21 (1)
                                                                                                                                      • ►  Feb 20 (1)
                                                                                                                                      • ►  Feb 16 (1)
                                                                                                                                      • ►  Feb 15 (1)
                                                                                                                                      • ►  Feb 14 (1)
                                                                                                                                      • ►  Feb 09 (1)
                                                                                                                                      • ►  Feb 08 (1)
                                                                                                                                      • ►  Feb 03 (2)
                                                                                                                                      • ►  Feb 02 (1)
                                                                                                                                      • ►  Feb 01 (2)
                                                                                                                                      • ►   Yanvar (29)
                                                                                                                                        • ►  Jan 31 (2)
                                                                                                                                        • ►  Jan 28 (3)
                                                                                                                                        • ►  Jan 27 (2)
                                                                                                                                        • ►  Jan 26 (1)
                                                                                                                                        • ►  Jan 25 (1)
                                                                                                                                        • ►  Jan 24 (1)
                                                                                                                                        • ►  Jan 23 (1)
                                                                                                                                        • ►  Jan 22 (1)
                                                                                                                                        • ►  Jan 21 (2)
                                                                                                                                        • ►  Can 19 (2)
                                                                                                                                        • ►  Jan 18 (1)
                                                                                                                                        • ►  Jan 16 (1)
                                                                                                                                        • ►  Jan 14 (1)
                                                                                                                                        • ►  Jan 12 (1)
                                                                                                                                        • ►  Jan 10 (1)
                                                                                                                                        • ►  Jan 09 (1)
                                                                                                                                        • ►  Jan 08 (1)
                                                                                                                                        • ►  Jan 06 (3)
                                                                                                                                        • ►  Jan 04 (1)
                                                                                                                                        • ►  Jan 02 (1)
                                                                                                                                        • ►  Jan 01 (1)
                                                                                                                                        • ►� (340)
                                                                                                                                          • ►  Dekabr (21)
                                                                                                                                            • ►  Dec 31 (1)
                                                                                                                                            • ►  Dec 28 (1)
                                                                                                                                            • ►  Dec 27 (1)
                                                                                                                                            • ►  Dec 26 (1)
                                                                                                                                            • ►  Dec 23 (1)
                                                                                                                                            • ►  Dec 22 (1)
                                                                                                                                            • ►  Dec 20 (1)
                                                                                                                                            • ►  Dec 19 (2)
                                                                                                                                            • ►  Dec 15 (1)
                                                                                                                                            • ►  Dec 14 (1)
                                                                                                                                            • ►  Dec 09 (1)
                                                                                                                                            • ►  Dec 08 (2)
                                                                                                                                            • ►  Dec 07 (1)
                                                                                                                                            • ►  Dec 04 (3)
                                                                                                                                            • ►  Dec 03 (1)
                                                                                                                                            • ►  Dec 02 (1)
                                                                                                                                            • ►  Dec 01 (1)
                                                                                                                                            • ►  Noyabr (18)
                                                                                                                                              • ►  Noyabr 28 (1)
                                                                                                                                              • ►  Noyabr 22 (1)
                                                                                                                                              • ►  Noyabr 21 (1)
                                                                                                                                              • ►  Noyabr 19 (1)
                                                                                                                                              • ►  Noyabr 16 (1)
                                                                                                                                              • ►  Noyabr 15 (2)
                                                                                                                                              • ►  Noyabr 12 (1)
                                                                                                                                              • ►  Noyabr 11 (2)
                                                                                                                                              • ►  Noyabr 10 (1)
                                                                                                                                              • ►  Noyabr 08 (1)
                                                                                                                                              • ►  Noyabr 07 (1)
                                                                                                                                              • ►  Noyabr 04 (1)
                                                                                                                                              • ►  Noyabr 03 (1)
                                                                                                                                              • ►  Noyabr 02 (2)
                                                                                                                                              • ►  Noyabr 01 (1)
                                                                                                                                              • ►  Oktyabr (26)
                                                                                                                                                • ►  Oct 30 (1)
                                                                                                                                                • ►  Oct 28 (1)
                                                                                                                                                • ►  Oktyabr 25 (1)
                                                                                                                                                • ►  Oct 24 (2)
                                                                                                                                                • ►  Oct 23 (2)
                                                                                                                                                • ►  Oct 22 (2)
                                                                                                                                                • ►  Oct 21 (1)
                                                                                                                                                • ►  Oct 19 (1)
                                                                                                                                                • ►  Oct 18 (1)
                                                                                                                                                • ►  Oct 16 (2)
                                                                                                                                                • ►  Oct 15 (1)
                                                                                                                                                • ►  Oct 14 (2)
                                                                                                                                                • ►  Oct 13 (1)
                                                                                                                                                • ►  Oct 12 (1)
                                                                                                                                                • ►  Oktyabr 07 (2)
                                                                                                                                                • ►  Oktyabr 06 (2)
                                                                                                                                                • ►  Oct 05 (1)
                                                                                                                                                • ►  Oct 04 (1)
                                                                                                                                                • ►  Oct 03 (1)
                                                                                                                                                • ►  Sentyabr (33)
                                                                                                                                                  • ►  Sep 30 (3)
                                                                                                                                                  • ►  Sent 29 (1)
                                                                                                                                                  • ►  Sep 28 (1)
                                                                                                                                                  • ►  Sep 27 (1)
                                                                                                                                                  • ►  Sep 25 (2)
                                                                                                                                                  • ►  Sep 23 (3)
                                                                                                                                                  • ►  Səbəb 22 (1)
                                                                                                                                                  • ►  Sent 21 (2)
                                                                                                                                                  • ►  Sep 20 (1)
                                                                                                                                                  • ►  Sent 19 (1)
                                                                                                                                                  • ►  Sep 18 (1)
                                                                                                                                                  • ►  Sent 17 (2)
                                                                                                                                                  • ►  Səb 15 (2)
                                                                                                                                                  • ►  Sept 14 (2)
                                                                                                                                                  • ►  Sep 13 (1)
                                                                                                                                                  • ►  Sent 11 (2)
                                                                                                                                                  • ►  Sent 10 (2)
                                                                                                                                                  • ►  Sep 09 (1)
                                                                                                                                                  • ►  Sep 07 (2)
                                                                                                                                                  • ►  Seynir 06 (1)
                                                                                                                                                  • ►  Sep 02 (1)
                                                                                                                                                  • ►  Avqust (35)
                                                                                                                                                    • ►  Aug 30 (2)
                                                                                                                                                    • ►  Ağuş 29 (1)
                                                                                                                                                    • ►  Ağust 28 (1)
                                                                                                                                                    • ►  Aug 27 (2)
                                                                                                                                                    • ►  Ağuz 25 (2)
                                                                                                                                                    • ►  Ağuz 23 (1)
                                                                                                                                                    • ►  Ağuz 22 (2)
                                                                                                                                                    • ►  Ağuz 21 (1)
                                                                                                                                                    • ►  Aug 20 (1)
                                                                                                                                                    • ►  Ağust 19 (1)
                                                                                                                                                    • ►  Ağust 18 (1)
                                                                                                                                                    • ►  Ağ 17 (4)
                                                                                                                                                    • ►  Ağuz 13 (1)
                                                                                                                                                    • ►  Ağq 12 (1)
                                                                                                                                                    • ►  Ağq 11 (1)
                                                                                                                                                    • ►  Auq 10 (1)
                                                                                                                                                    • ►  Ağuz 08 (2)
                                                                                                                                                    • ►  Auq 07 (2)
                                                                                                                                                    • ►  Ağuz 06 (2)
                                                                                                                                                    • ►  Ağuz 05 (2)
                                                                                                                                                    • ►  Ağuz 04 (1)
                                                                                                                                                    • ►  Ağuz 03 (2)
                                                                                                                                                    • ►  Ağuz 01 (1)
                                                                                                                                                    • ►  Temmuz (29)
                                                                                                                                                      • ►  Jul 30 (2)
                                                                                                                                                      • ►  Jul 29 (1)
                                                                                                                                                      • ►  Jul 28 (1)
                                                                                                                                                      • ►  Jul 27 (2)
                                                                                                                                                      • ►  Jul 25 (1)
                                                                                                                                                      • ►  Jul 23 (2)
                                                                                                                                                      • ►  Temmuz 22 (1)
                                                                                                                                                      • ►  Jul 21 (1)
                                                                                                                                                      • ►  Temmuz 20 (1)
                                                                                                                                                      • ►  Jul 19 (3)
                                                                                                                                                      • ►  Jul 18 (1)
                                                                                                                                                      • ►  Jul 16 (2)
                                                                                                                                                      • ►  Temmuz 15 (2)
                                                                                                                                                      • ►  İyul 14 (1)
                                                                                                                                                      • ►  Jul 13 (2)
                                                                                                                                                      • ►  Jul 09 (1)
                                                                                                                                                      • ►  Temmuz 08 (1)
                                                                                                                                                      • ►  Jul 07 (2)
                                                                                                                                                      • ►  Jul 01 (2)
                                                                                                                                                      • ►  Hazir (31)
                                                                                                                                                        • ►  Haziran 30 (3)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 28 (3)
                                                                                                                                                        • ►  Haziran 27 (2)
                                                                                                                                                        • ►  Haziran 26 (1)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 24 (1)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 23 (2)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 21 (1)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 20 (1)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 18 (1)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 17 (2)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 16 (1)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 12 (1)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 11 (2)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 10 (1)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 09 (1)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 08 (1)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 07 (1)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 06 (1)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 04 (1)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 03 (2)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 02 (1)
                                                                                                                                                        • ►  Hazir 01 (1)
                                                                                                                                                        • ►  May (30)
                                                                                                                                                          • ►  May 31 (1)
                                                                                                                                                          • ►  May 29 (1)
                                                                                                                                                          • ►  May 28 (2)
                                                                                                                                                          • ►  May 27 (2)
                                                                                                                                                          • ►  May 26 (1)
                                                                                                                                                          • ►  May 25 (1)
                                                                                                                                                          • ►  May 24 (1)
                                                                                                                                                          • ►  May 23 (1)
                                                                                                                                                          • ►  May 22 (1)
                                                                                                                                                          • ►  May 21 (1)
                                                                                                                                                          • ►  May 19 (3)
                                                                                                                                                          • ►  May 18 (2)
                                                                                                                                                          • ►  May 17 (1)
                                                                                                                                                          • ►  May 15 (1)
                                                                                                                                                          • ►  May 11 (1)
                                                                                                                                                          • ►  May 10 (2)
                                                                                                                                                          • ►  May 08 (2)
                                                                                                                                                          • ►  May 07 (1)
                                                                                                                                                          • ►  May 06 (1)
                                                                                                                                                          • ►  May 05 (2)
                                                                                                                                                          • ►  May 04 (1)
                                                                                                                                                          • ►  May 03 (1)
                                                                                                                                                          • ►  Nisan (24)
                                                                                                                                                            • ►  Apr 30 (1)
                                                                                                                                                            • ►  Apr 28 (2)
                                                                                                                                                            • ►  Apr 27 (3)
                                                                                                                                                            • ►  Apr 26 (1)
                                                                                                                                                            • ►  Apr 25 (1)
                                                                                                                                                            • ►  Apr 24 (2)
                                                                                                                                                            • ►  Apr 23 (1)
                                                                                                                                                            • ►  Apr 22 (2)
                                                                                                                                                            • ►  Apr 21 (2)
                                                                                                                                                            • ►  Nis 20 (2)
                                                                                                                                                            • ►  Apr 14 (2)
                                                                                                                                                            • ►  Apr 13 (1)
                                                                                                                                                            • ►  Apr 06 (1)
                                                                                                                                                            • ►  Nis 02 (3)
                                                                                                                                                            • ►  Mart (35)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 31 (1)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 30 (1)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 29 (1)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 28 (2)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 27 (1)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 26 (2)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 23 (2)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 22 (1)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 21 (1)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 19 (1)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 18 (2)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 17 (1)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 16 (1)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 10 (5)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 09 (1)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 08 (2)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 07 (1)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 06 (1)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 05 (3)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 04 (2)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 03 (2)
                                                                                                                                                              • ►  Mar 02 (1)
                                                                                                                                                              • ►  Fevral (20)
                                                                                                                                                                • ►  Feb 27 (1)
                                                                                                                                                                • ►  Feb 26 (1)
                                                                                                                                                                • ►  Feb 24 (1)
                                                                                                                                                                • ►  Feb 23 (1)
                                                                                                                                                                • ►  Feb 21 (1)
                                                                                                                                                                • ►  Feb 20 (1)
                                                                                                                                                                • ►  Feb 18 (1)
                                                                                                                                                                • ►  Feb 15 (1)
                                                                                                                                                                • ►  Feb 14 (1)
                                                                                                                                                                • ►  Feb 11 (2)
                                                                                                                                                                • ►  Feb 10 (3)
                                                                                                                                                                • ►  Feb 09 (1)
                                                                                                                                                                • ►  Feb 05 (3)
                                                                                                                                                                • ►  Feb 03 (1)
                                                                                                                                                                • ►  Feb 01 (1)
                                                                                                                                                                • ►   Yanvar (38)
                                                                                                                                                                  • ►  Janvar 30 (1)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 29 (3)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 28 (1)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 27 (2)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 26 (2)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 25 (1)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 24 (2)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 23 (2)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 21 (3)
                                                                                                                                                                  • ►  Ocaq 20 (1)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 16 (2)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 15 (1)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 14 (2)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 13 (3)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 12 (2)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 08 (2)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 05 (1)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 04 (3)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 03 (2)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 02 (1)
                                                                                                                                                                  • ►  Jan 01 (1)
                                                                                                                                                                  • ▼� (257)
                                                                                                                                                                    • ►  Dekabr (28)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 31 (1)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 29 (1)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 28 (1)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 26 (1)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 22 (1)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 21 (2)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 20 (1)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 18 (3)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 17 (2)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 16 (1)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 15 (1)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 14 (1)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 11 (1)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 10 (1)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 09 (2)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 08 (1)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 07 (1)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 05 (1)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 04 (1)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 02 (3)
                                                                                                                                                                      • ►  Dec 01 (1)
                                                                                                                                                                      • ►  Noyabr (33)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 30 (2)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 28 (1)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 27 (2)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 26 (1)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 25 (2)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 24 (1)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 23 (1)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 22 (3)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 20 (1)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 19 (1)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 18 (1)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 17 (2)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 16 (3)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 14 (1)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 13 (2)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 11 (1)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 08 (1)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 07 (1)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 06 (1)
                                                                                                                                                                        • ►  Noy 05 (1)
                                                                                                                                                                        • ►  Noyabr 04 (1)
                                                                                                                                                                        • ►  Noy 03 (2)
                                                                                                                                                                        • ►  Noy 02 (1)
                                                                                                                                                                        • ►  Oktyabr (27)
                                                                                                                                                                          • ►  Oct 30 (4)
                                                                                                                                                                          • ►  Oct 26 (1)
                                                                                                                                                                          • ►  Oktyabr 25 (1)
                                                                                                                                                                          • ►  Oct 23 (3)
                                                                                                                                                                          • ►  Oct 22 (1)
                                                                                                                                                                          • ►  Oktyabr 21 (2)
                                                                                                                                                                          • ►  Oct 17 (1)
                                                                                                                                                                          • ►  Oct 16 (1)
                                                                                                                                                                          • ►  Oct 14 (3)
                                                                                                                                                                          • ►  Oct 13 (2)
                                                                                                                                                                          • ►  Oktyabr 09 (1)
                                                                                                                                                                          • ►  Oct 08 (1)
                                                                                                                                                                          • ►  Oktyabr 07 (1)
                                                                                                                                                                          • ►  Oktyabr 06 (1)
                                                                                                                                                                          • ►  Oct 05 (1)
                                                                                                                                                                          • ►  Oct 04 (1)
                                                                                                                                                                          • ►  Oct 03 (1)
                                                                                                                                                                          • ►  Oct 01 (1)
                                                                                                                                                                          • ▼   Sentyabr (26)
                                                                                                                                                                            • ►  Sep 30 (1)
                                                                                                                                                                            • ►  Sep 29 (2)
                                                                                                                                                                            • ►  Sep 28 (2)
                                                                                                                                                                            • ►  Sep 27 (2)
                                                                                                                                                                            • ►  Sep 25 (3)
                                                                                                                                                                            • ►  Səbəb 22 (1)
                                                                                                                                                                            • ►  Sent 21 (2)
                                                                                                                                                                            • ►  Sent 19 (1)
                                                                                                                                                                            • ►  Sent 17 (1)
                                                                                                                                                                            • ►  Sep 16 (2)
                                                                                                                                                                            • ►  Səb 15 (1)
                                                                                                                                                                            • ►  Sent 12 (1)
                                                                                                                                                                            • ►  Sent 11 (1)
                                                                                                                                                                            • ►  Səbəb 10 (1)
                                                                                                                                                                            • ▼  Sep 08 (1)
                                                                                                                                                                            • ►  Sep 03 (1)
                                                                                                                                                                            • ►  Sep 02 (1)
                                                                                                                                                                            • ►  Sep 01 (2)
                                                                                                                                                                            • ►  Avqust (29)
                                                                                                                                                                              • ►  Ağuz 31 (3)
                                                                                                                                                                              • ►  Ağuş 29 (1)
                                                                                                                                                                              • ►  Ağust 28 (2)
                                                                                                                                                                              • ►  Aug 27 (2)
                                                                                                                                                                              • ►  Ağuz 26 (1)
                                                                                                                                                                              • ►  Ağuz 25 (2)
                                                                                                                                                                              • ►  Ağust 18 (1)
                                                                                                                                                                              • ►  Ağust 16 (1)
                                                                                                                                                                              • ►  Auq 15 (1)
                                                                                                                                                                              • ►  Ağ 14 (3)
                                                                                                                                                                              • ►  Ağuz 13 (2)
                                                                                                                                                                              • ►  Ağq 12 (1)
                                                                                                                                                                              • ►  Ağq 11 (3)
                                                                                                                                                                              • ►  Auq 10 (1)
                                                                                                                                                                              • ►  Ağuz 05 (1)
                                                                                                                                                                              • ►  Ağuz 04 (3)
                                                                                                                                                                              • ►  Ağ 02 (1)
                                                                                                                                                                              • ►  Temmuz (31)
                                                                                                                                                                                • ►  Jul 31 (1)
                                                                                                                                                                                • ►  Jul 30 (3)
                                                                                                                                                                                • ►  Jul 29 (3)
                                                                                                                                                                                • ►  Jul 28 (3)
                                                                                                                                                                                • ►  Jul 24 (1)
                                                                                                                                                                                • ►  Temmuz 23 (1)
                                                                                                                                                                                • ►  Jul 22 (2)
                                                                                                                                                                                • ►  İyul 21 (2)
                                                                                                                                                                                • ►  Temmuz 20 (1)
                                                                                                                                                                                • ►  Jul 17 (2)
                                                                                                                                                                                • ►  İyul 14 (1)
                                                                                                                                                                                • ►  Jul 13 (2)
                                                                                                                                                                                • ►  Jul 12 (1)
                                                                                                                                                                                • ►  Jul 11 ​​(1)
                                                                                                                                                                                • ►  Jul 10 (2)
                                                                                                                                                                                • ►  Jul 09 (1)
                                                                                                                                                                                • ►  Temmuz 08 (1)
                                                                                                                                                                                • ►  Jul 07 (1)
                                                                                                                                                                                • ►  Temmuz 03 (1)
                                                                                                                                                                                • ►  Jul 01 (1)
                                                                                                                                                                                • ►  Hazir (26)
                                                                                                                                                                                  • ►  Hazir 30 (1)
                                                                                                                                                                                  • ►  Hazir 29 (1)
                                                                                                                                                                                  • ►  Hazir 23 (2)
                                                                                                                                                                                  • ►  Hazir 21 (1)
                                                                                                                                                                                  • ►  Hazir 20 (1)
                                                                                                                                                                                  • ►  Hazir 19 (3)
                                                                                                                                                                                  • ►  Hazir 18 (3)
                                                                                                                                                                                  • ►  Hazir 17 (3)
                                                                                                                                                                                  • ►  Hazir 16 (2)
                                                                                                                                                                                  • ►  Hazir 15 (2)
                                                                                                                                                                                  • ►  Hazir 14 (1)
                                                                                                                                                                                  • ►  Hazir 10 (1)
                                                                                                                                                                                  • ►  Hazir 09 (1)
                                                                                                                                                                                  • ►  Hazir 04 (1)
                                                                                                                                                                                  • ►  Hazir 03 (2)
                                                                                                                                                                                  • ►  Hazir 02 (1)
                                                                                                                                                                                  • ►  May (22)
                                                                                                                                                                                    • ►  May 31 (3)
                                                                                                                                                                                    • ►  May 27 (2)
                                                                                                                                                                                    • ►  May 25 (2)
                                                                                                                                                                                    • ►  May 24 (1)
                                                                                                                                                                                    • ►  May 18 (2)
                                                                                                                                                                                    • ►  May 16 (1)
                                                                                                                                                                                    • ►  May 15 (1)
                                                                                                                                                                                    • ►  May 14 (3)
                                                                                                                                                                                    • ►  May 12 (2)
                                                                                                                                                                                    • ►  May 08 (1)
                                                                                                                                                                                    • ►  May 06 (1)
                                                                                                                                                                                    • ►  May 05 (1)
                                                                                                                                                                                    • ►  May 01 (2)
                                                                                                                                                                                    • ►  Nisan (35)
                                                                                                                                                                                      • ►  Apr 29 (1)
                                                                                                                                                                                      • ►  Apr 28 (1)
                                                                                                                                                                                      • ►  Apr 27 (1)
                                                                                                                                                                                      • ►  Apr 26 (1)
                                                                                                                                                                                      • ►  Apr 24 (1)
                                                                                                                                                                                      • ►  Apr 22 (3)
                                                                                                                                                                                      • ►  Apr 20 (1)
                                                                                                                                                                                      • ►  Apr 17 (2)
                                                                                                                                                                                      • ►  Apr 16 (3)
                                                                                                                                                                                      • ►  Apr 15 (3)
                                                                                                                                                                                      • ►  Apr 13 (1)
                                                                                                                                                                                      • ►  Apr 12 (3)
                                                                                                                                                                                      • ►  Apr 10 (3)
                                                                                                                                                                                      • ►  Apr 09 (1)
                                                                                                                                                                                      • ►  Apr 08 (1)
                                                                                                                                                                                      • ►  Nis 07 (2)
                                                                                                                                                                                      • ►  Nis 04 (1)
                                                                                                                                                                                      • ►  Nis 03 (3)
                                                                                                                                                                                      • ►  Nis 02 (3)
                                                                                                                                                                                      • ►� (2)
                                                                                                                                                                                        • ►  Avqust (2)
                                                                                                                                                                                          • ►  Ağ 14 (2)

                                                                                                                                                                                          Qədim Misir: Yeni Krallıq 2 -ci hissə: Dini İnqilab

                                                                                                                                                                                          Misirin Yeni Padşahlığına dair bu dinamik təqdimat, şagirdlərinizin bütün dərs boyunca məşğul olmalarını təmin etmək üçün əyani materiallar, video bağlantılar, bələdçi qeydlər və əks etdirmə sualları təqdim edir. Gücünün zirvəsində bu sivilizasiyanın hekayəsini öyrənin.

                                                                                                                                                                                          Yeni Misir Krallığı tarixin ən diqqətəlayiq abidələrini və fironlarını yaratdı. Misir ənənəvi sərhədlərini aşaraq Tunc Çağı Dünyasına hakim oldu.

                                                                                                                                                                                          ♦ 2 -ci hissə - Yeni Krallıq: Dini İnqilab

                                                                                                                                                                                          Bu dərsdə əhatə olunan mövzulara aşağıdakılar daxildir:

                                                                                                                                                                                          ♦ Akhenatenin Dini İnqilabı

                                                                                                                                                                                          Bu dərsin iki versiyası!

                                                                                                                                                                                          Birincisi, materialı bilən və şagirdlərinə materialı istiqamətləndirmək istəyən müəllimlər üçün bir PowerPointdir. Bunun tamamlanması təxminən 90 dəqiqə çəkir. Təqdimatlarda Youtube -a 9 keçid var. Videoların ümumi sayı

                                                                                                                                                                                          33 dəqiqə. Youtube bağlantıları hər həftə yoxlanılır və lazım olduqda yenilənir. Bu təqdimata daxil olan düşünmə sualları ilə birlikdə qeyd etmək üçün əlavələr var.

                                                                                                                                                                                          İkinci versiya, şagirdlərin öz sürətləri ilə oxuya biləcəkləri iş səhifələrindəki məlumatlardan və şəkillərdən ibarətdir. Bu, noutbuklar və ya planşetlər sinif və ya onlayn öyrənmə üçün əlçatan olduqda ən yaxşı şəkildə edilir. Bu versiya, şagirdlərin öz sürətləri ilə işləyə biləcəkləri daha dərin suallarla gəlir.

                                                                                                                                                                                          Bütün Misir seriyasına baxın:

                                                                                                                                                                                          Bütün Qədim Misir Paketini al və saxla

                                                                                                                                                                                          Müvafiq film bələdçiləri

                                                                                                                                                                                          Facebook Səhifəsi

                                                                                                                                                                                          Yeni buraxılışlar, satışlar, gözəl bağlantılar və digər möhtəşəm fikirlərdən xəbərdar olmaq üçün Facebook səhifəmi "Like" edin!

                                                                                                                                                                                          Təklif və ya tələbiniz varmı? Facebook -da mənə bildirin və bunları prioritet edə bilərəm!


                                                                                                                                                                                          Akhenaten niyə Misir Paytaxtını köçürdü?

                                                                                                                                                                                          Akhenatenin bədii və dini islahatları həqiqətən köklü idi, lakin planının ən təsirli tərəfi deyildi. Bu hökmranlığın beşinci ilində firon, bütün Misir sarayını Orta Misirin Tell el-Amarna şəhərində yerləşən "Akhetaten" və ya "Aten Üfüqi" adlı bir şəhərə köçürmək niyyətini bildirdi. Thebes, Amen şəhəri olaraq yaxşı quruldu və Akhenaten, tanrısının bakirə torpaqlarda tikilmiş bir sərmayə tələb etdiyini iddia etdi. Saytın təməli, yazıları bu hərəkəti əsaslandıran, ciddi coğrafi sərhədlər quran və Akhenatenin Atenin Yerdəki yeganə nümayəndəsi olduğunu elan edən, indi Sərhəd Stelası olaraq bilinən on altı bəzəkli stela ilə işarələndi. [12]

                                                                                                                                                                                          Belə bir planın necə alınacağını təsəvvür etmək çətindir, lakin görünür ki, Theban elitasının çoxu Tell el-Amarnaya köçmüşdür. Ancaq sakit getmədiklərinə dair sübutlar var. Sərhəd stellərində yazılan çıxışlar, Elitanın Akhenaten dininə və krallığına qarşı alçaldılması kimi görünən şeylərə cavab olaraq xidmət edir. [13] Nə qədər müqavimət göstərsələr də, məhkəmənin əksəriyyəti başqa yerə köçdü və kralın müşaviri Parennefer kimi bəziləri hətta şəhərin nekropolunda yeni məzarlara sərmayə qoydular. [14] Nəhayət, onun işinə olan bağlılıqları tez keçdi. Ölümündən qısa müddət sonra sayt tərk edildi c. 1332 -ci il. [15].

                                                                                                                                                                                          Tell el-Amarnaya köçdükdən sonra, Akhenatenin dinə diqqəti artdı və digər məsələlərə diqqəti azaldı. III Amenhotep, sülh sərhədlərini qoruyan və xarici imperiyalarla yaxşı yazışmaları dəstəkləyən bacarıqlı bir diplomat idi. [16] Digər tərəfdən, Akhenaten yazışmalara laqeyd yanaşırdı və ümumiyyətlə xarici diplomatik əlaqələrə maraq göstərmirdi. Tell el-Amarnada tapılan mixi yazı formalı tabletlər toplusu olan Amarna Məktubları bunu təsdiq edir. Akhenaten dəfələrlə hakimiyyəti dövründə əqidəsini dəyişən xarici vassallardan kömək istəməsinə dəfələrlə məhəl qoymadı. [17] Belə vassallardan biri olan Byblos şahzadəsi Rib-adda dəfələrlə Hetit padşahına kömək üçün Akhenatenə məktub yazdı. Akhenaten onun yalvarışlarına məhəl qoymadı və Hititlər Suriya və Fələstində çox yer qazandı. [18] Misirdə qalmaq və yeni dinini tabeçiliyinə tətbiq etməkdən məmnun olan Akhenaten, Yaxın Şərq və Nubiya ərazilərini itirmiş və xarici əlaqələrin ölçüləcək dərəcədə pisləşməsinə imkan vermişdir.


                                                                                                                                                                                          3 Yeni Paytaxt

                                                                                                                                                                                          Yalnız köhnə dinləri yox etmək kifayət deyildi. Akhenaten, Misirin saxta tanrılara ibadətlə çirklənməmiş yeni bir ilahi şəhərə ehtiyacı olduğunu da əmr etdi. Tezliklə Thebesin 200 mil şimalındakı bir səhra yerində nəhəng bir bina layihəsi başladı. Nəticədə, Akhetaten şəhəri, müasir Amarnada, Nil çayının yaxınlığında yerləşirdi. Burada çoxsaylı saraylar, inzibati binalar və kral emalatxanaları vardı. Kral ətrafdakı səhrada bir sıra kral türbələri və ibadət yerləri də qoydu. Nəhayət, 20 minə yaxın insan yeni paytaxtda yaşamaq üçün gətirildi.


                                                                                                                                                                                          Misir tarixi (2 -ci hissə): Amarna İnqilabı - Tarix

                                                                                                                                                                                          BÖLÜM 10
                                                                                                                                                                                          Akhenaten və təkallahlıq


                                                                                                                                                                                          Bilmək üçün insanlar, yerlər, hadisələr və şərtlər:

                                                                                                                                                                                          Tövhidçilik
                                                                                                                                                                                          Akhenaten
                                                                                                                                                                                          Amunhotep (IV)
                                                                                                                                                                                          Amarna dövrü
                                                                                                                                                                                          El-Amarna
                                                                                                                                                                                          Ramessids
                                                                                                                                                                                          Ramses II
                                                                                                                                                                                          Akhetaten
                                                                                                                                                                                          Amarna Mədəniyyəti


                                                                                                                                                                                          I. Giriş: Antik dövrdə təkallahlıq tarixi

                                                                                                                                                                                          Qərb dünyasında bu gün ortaq olmağa meylliyik tövhid öz ənənələrimizlə, sanki əslində Avropa əcdadlarımızın kəşfi idi. Bu deyildi. Yaxın Şərqdə və ətraflarında kök salmış qədim Semit mədəniyyətləri təkallahlı düşüncəni nəinki Avropadakı tanınmış xalqlardan daha erkən və daha dolğun şəkildə tədqiq etmiş, həm də bu günə qədər təkallahlılığın ən sərt forması olan İslamı qəbul etmişdir. Tarixi məlumatlar aydındır ki, tək bir tanrı tərəfindən yaradılan və idarə olunan bir kainat anlayışı Qərbə deyil, Şərqə ixrac edilən Şərq ideologiyalarının məhsuludur.

                                                                                                                                                                                          Şalvar kimidir, Qərbdə nadir hallarda əslində xarici kimi düşündüyümüz bir şey. Həqiqətən də, kostyum tarixinə bir nəzər salanda, Qərb sivilizasiyasının erkən dövrlərində, xüsusilə də belin altından dar paltarlar geydikləri görünür. Əslində, ticarətlə müharibənin Şərqlə Qərb arasında mədəni mübadilə üçün yol açdığı antik dövrdən sonra, Avropada yaşayan çox sayda kişi şalvar və at sürməyə uyğun digər geyim tərzləri geyinməyə başladı. Beləliklə, Şərqlə əlaqə qurmasaydıq, hamımız hələ də tunika geyinib bir tanrı panteonuna ibadət edə bilərdik.

                                                                                                                                                                                          Bu gün bir çoxları, tövhid üçün ən erkən tarixi sübutların, eramızdan əvvəl ikinci və birinci minilliklərdə Yaxın Şərqdə yaşayan bir xalqın hekayələri olan qədim İbranicə kitablar arasında tapılacağını düşünür. Bu deyil. İbranilər nəinki təkallahlı inanclarını yavaş -yavaş inkişaf etdirdilər, həm də sinifin sonrakı hissəsində görəcəyimiz kimi, onları bir neçə əsrlər keçdi və İbranilər bir -biri ilə əlaqəli bir sosial qrup olaraq mövcud olmalarından çox əvvəl, qədim Misirlilər bir forma üzərində təcrübə apardılar. tək tanrıya ibadət. Şirkdə bu qısa fasilənin arxasındakı yol göstərən qüvvə özünə ad verən sirli bir firon idi Akhenaten. Onun ilahiyyat təcrübəsinin Əhdi -Ətiqdə qeyd olunan dinə təsir edib -etməməsi aydın deyil. Nə edir Qədim İbranilərin hər şeyi nəzarət edən tək bir kosmik varlıq anlayışını qəbul edən yeganə və hətta ilk insanlar olmadığına əminik.

                                                                                                                                                                                          Akhenaten haqqında həm az, həm də çox şey bilirik, yəni daha çox şey bilmək istədiyimizi biləcəyik və ən azından tərcümeyi -halının ümumi konturları aydındır. Doğulmuş Amunhotep (IV), Akhenaten Misirə cəmi on dörd il (e.ə. 1352-1338), o dövrün standartlarına görə nisbətən qısa bir hökmranlıq etdi. Ölümünə dair heç bir qeyd olmasa da, dəfnindən hələ heç bir maddi qalıq qalmasa da, orta yaşlarında öldüyünü güman etmək təhlükəsizdir. Onun ölümünün səbəbi məlum deyil.

                                                                                                                                                                                          Təmsil etdiyi Misir tarixinin bənzərsiz və özünəməxsus mərhələsi bu gün kimi tanınır Amarna dövrü—Müasir Misir kəndi El-Amarna bir vaxtlar Akhenatenin paytaxtı olan ərazinin yaxınlığında yerləşir və#8212Amarna Dövrü təkcə Akhenatenin naibi deyil, bir neçə varisi də daxil olmaqla, hökmranlığının ötməsinə uzanır:

                                                                                                                                                                                          • Smenkhare (e.ə. 1338-1336), haqqında heç bir şey bilinməyən
                                                                                                                                                                                          • Tutankhuaten (daha sonra, Tutankhamun [& quot; Kral Tut & quot;, 1336-1327 BC), 1920-ci illərdə məzarının kəşfindən bəri indiki şöhrəti ilə, qədim dövrlərdə oğlan-kralın şöhrətini çox qabaqlayır.
                                                                                                                                                                                          • və nəhayət çox yaşlı Ay (e.ə. 1327-1323).

                                                                                                                                                                                          Növbəti firon seriyası taxtı tutdu və#8212Horemheb (e.ə. 1323-1295) və Ramessids, məşhurların daxil olduğu bir sülalə Ramses II—, Amarna yaxınlığındakı yer, qədim Misir ictimaiyyətinin ümumi vicdanında Akhenaten dininin xatirəsi ilə birlikdə tərk edilmiş və məhv edilmişdi. Amarna dövrünə aid Misir qeydlərindəki bütün istinadları silmək üçün edilən bu qəsdən cəhd, demək olar ki, müvəffəqiyyətli oldu, lakin o qədər də uğurlu olmadı.

                                                                                                                                                                                          Biz etmək Akhenaten haqqında bilirik, əslində, tövhidin hökmranlığından bir neçə nəsil sonra da yaşayan qədim Misirlilərdən bir qədər çoxdur. Sonrakı tarixi qeydlərdə Akhenatenin varlığına və ya sonrakı Misir mədəniyyətində dininə dair heç bir ipucu tapmaqda çətinlik çəkdiyinə dair faktiki olaraq heç bir istinad qalmadığına baxmayaraq, Amarna mədəniyyətini işıqlandırdı. heyrətamiz aydınlıq və dərinlik. Eynilə Pompeii kimi (yuxarıya baxın, Bölmə 1), demək olar ki, tamamilə məhv edildiyinə görə, Akhenaten rejimi haqqında, Yeni Misir Krallığı dövründə demək olar ki, hər hansı bir dövrdən daha çox şey məlumdur, Ramses, şübhəsiz ki, çox sevinə bilməz. öyrənmək.

                                                                                                                                                                                          Böyük ölçüdə, Akhenatenin həyatı və dövrləri haqqında biliklərimiz bundan başlayır Akhetaten, özü və dini üçün qurduğu şəhər, saytın xüsusilə yaxşı qorunub saxlanıldığı deyil. Əslində, belə deyil. Sonrakı hökmdarlara qarşı çıxdı Amarna mədəniyyəti, Akhenaten'in Misirə tətbiq etdiyi ictimai və dini qurumlar, Akhenatenin hökmranlığının qeydləri ilə birlikdə Akhetateni qəsdən məhv etdi. Təəccüblüdür ki, bu məhv proqramı şəhəri və onun qurucusunun adını sonrakı nəsillər üçün xilas etdi və çox vaxt onun qorunması şəhərin çox tez yüksəlməsi və düşməsi ilə bağlıdır. Bunun səbəbi bu "Akhenaten" in dini, siyasi və sosial ənənələrdə dramatik bir dəyişikliyə cəhd etdiyi böyük bir dəyişiklik sahəsindən qaynaqlanır və bu, ənənənin ağırlığı olmadan ölkəni idarə edə biləcəyi tamamilə yeni, tam işlək bir paytaxta sahib olması lazım olduğunu ifadə edir. onun üstündə və arxasında saxlayır. İnqilablar tez -tez günü qeyd etməli və tez bir şəkildə irəliləməlidirlər, əks halda yerdən qalxmırlar.

                                                                                                                                                                                          Akhenaten şəhərini və ziyarətgahlarını bu qədər sürətlə qurmaq üçün nisbətən kiçik bloklardan istifadə olunurdu ki, bu daşlar indi talatat—, daha az böyükdən çox kiçik parçalardan istifadə edərək quruluşu qaldırmaq daha asan və daha sürətlidir və bu günə qədər 45.000 -dən çox talatat Akhenatenin binalarından günəşə çıxdı. Həqiqətən də, bu gün o qədər çox insan sağaldı talatat dünyanın muzeylərində tapıla bilər və qara bazarda satılan adi bir əşyadır. Ancaq kiçik ölçülü blokları da etmək asandır dequrmaq Böyük Piramidanın hələ də dayanmasının səbəblərindən biri, onu tikmək üçün istifadə olunan ayrı -ayrı daşların çox böyük olmasıdır və qismən buna görə də Amarna mədəniyyətinin olduğu kimi sürətlə yıxıla bilməz. Tez -tez yüksələn şeyin eyni şəkildə aşağı düşməsi halları olur.

                                                                                                                                                                                          Başqa faktorlar, Akhenaten şəhərinin və dininin hazır məhv edilməsində — və qorunmasında rol oynadı. Amarna mədəniyyətinin bütün izlərini yox edərək Akhenatenlə bağlı hər hansı bir xatirəni silmək istəyən yıxıcılar, talatat, öz tikinti layihələrini doldurmaq kimi. Amma gizlətməklə talatat digər binaların cəsədində, müasir arxeoloqların tapması üçün istəmədən onları qorudular və qorudular. Bu səbəbdən, Akhenatenin memarlıq və sənət əsərlərinin çoxu yenidən qurula bilər. Bu da əksinə işləyir: aşağıya düşən şey eyni şəkildə geri qayıdır.

                                                                                                                                                                                          Bu yeni Aten ibadət mərkəzi olan Akhetaten, Nilin şərq sahilində, əvvəllər heç vaxt yerləşməmiş bir yerdə yerləşirdi. Bu, şübhəsiz ki, Akhenaten cazibəsinin bir parçası idi və bu sayta qənaət və dini təmizlik hissi verirdi, öz rejimində axtardığı bir növ yenilik idi və hətta ən ucqar Misir kəndindən fərqli olaraq, bu yerli hələ də hər hansı bir tanrı və ya tanrı ilə əlaqəli idi. Teoloji cəhətdən bu, & quot; təmiz şifer & quot; belə demək mümkünsə idi. Akhenatenin gəlişindən əvvəl, kralın istədiyi kimi dublyaj etməsinə icazə verən yerin belə adı yox idi və seçdiyi Akhetaten adı Misir dilində "Günəş diskinin üfüqü" deməkdir.

                                                                                                                                                                                          İnsanların bu ərazini əvvəllər heç vaxt məskunlaşdırmağa çalışmadıqlarının yaxşı bir səbəbi var. Məkanı çölün yaxınlığındadır, hər hansı bir böyüklükdə özünü təmin edən bir əhalini qidalandırmaq və yerləşdirmək praktiki olaraq mümkün deyil və bürokratlar və ofis ordusunu qoruyaraq, qədim Misir kimi bir milləti idarə edəcək qədər böyük deyil. Akhenaten səltənətini idarə etmək üçün lazım olan işçilər, vergilərin toplanmasına və ərzaq məhsullarının idxalına, bahalı və zəhmət tələb edən bir resurs sərmayəsinə bağlı idi. Ancaq Akhenaten bundan narahat olmadı. Həm tanrı, həm də padşah olan firon idi və yaşadığı müddətcə iradəsi idi idi qanun. Qumda bir qala qurmaq istəsə, bələdiyyə onu izlədi.

                                                                                                                                                                                          Hər şeyə öz prizmasından baxdıqda, niyə belə bir şəhər istəməli olduğunu başa düşmək çətin deyil. Başlanğıc olaraq, El-Amarna kimi kimsəsiz yerlərin, Akhenaten tipli dini təriqətçilərini cəlb etmək üçün uzun bir tarixçəsi var və bu, əlbəttə ki, erkən Xristianlığın çöl atalarına və Amerikalı pionerlərin müxtəlif qruplarına müraciət etdi. ənənəvi icmalardan və qəbul edilmiş hökumət və ibadət təcrübələrindən uzaq yerlər. Bundan əlavə, Akhenaten baxımından, Akhetaten müəyyən cazibədarlıqlardan məhrum deyildi. Nilin yamacında olan dağlıq ərazilərdə yerləşən bir məkanda möhtəşəm şəfəqlər açılır və həqiqətən də ilin müəyyən vaxtlarında günəş dağlardakı boyunduruqdan yüksələn kimi görünür. Amarna dövrü. Ümumiyyətlə, Akhenatenin Nil çayında üzərkən yeni bir şəhər qurmaq üçün bir yer axtararkən kral barjasında oyandığını və tək təbiətinə və vəsvəsəsinə çox uyğun olan bu mənzərəni gördüyünü təsəvvür etmək çətin deyil. günəşlə.

                                                                                                                                                                                          B. Akhenatenin erkən hökmranlığı (e.ə. 1352-1348)

                                                                                                                                                                                          Bu vəsvəsənin necə inkişaf etdiyi və ümumiyyətlə, karyerasında bu nöqtəyə gedən yolu yenidən qurmaq çətin deyil.Akhenatenin həyatının ən erkən mərhələləri üfüqdə dini inqilabın bir neçə açıq əlamətini ortaya qoysa da, Misirdə günəş yanığı ilə əlaqədar radikal dəyişikliklərə dair bir neçə əhəmiyyətli ipucu var. Xəyalın aydınlığı, hər şeyi olmadıqda bəzən proqnozlaşdırıla bilən hala gətirsə belə, bu əlamətlər həqiqətən izah edir.

                                                                                                                                                                                          -Nin ikinci oğlu Amunhotep III, 1352 -ci ildə atasının taxt -taca keçdiyi zaman Akhenaten hələ də Amunhotep adlanırdı. Bütün görünüşlərə görə, bu, hamar bir hakimiyyət dəyişikliyi idi və həmişə varisi olmasa da, böyük qardaşı padşahlıq üçün hazırlanırdı, ancaq bir neçə il əvvəl öldü və gənc Akhenaten fırıldaqçını idarə etməyə hazır deyildi. -və ata, çünki son portretlərindən mühakimə etmək üçün, atası onu yavaş-yavaş öldürən uzun müddət davam edən bir xəstəlikdən əziyyət çəkirdi, bu səbəbdən sağlamlığının pisləşdiyi üçün hökumətin ən az bir hissəsini əlinə verdi. böyük ölçüdə varsayılan olaraq seçilsə belə, onun varisi. Ancaq bunların heç biri Akhenatenə o günkü Misir hökumətinin və dininin ənənəvi strukturlarının bir hissəsi və ya borclu olduğunu hiss etməsinə kömək etməzdi.

                                                                                                                                                                                          Demək olar ki, Akhenaten Misirin yeganə hökmdarı olan kimi fironun ənənəvi təqdimatını və dövlət işinin aparılması üsullarını dəyişdirməyə başladı. Məsələn, & quot; Peyğəmbərin peyğəmbəri Ra-Horakhte& quot (& quot; Üfüqün Ra & quot) —not no Amun, adı bir çox Misir adlarında görünən sirlər və gizli həqiqət tanrısı, məs. Amunhotep və Tutankhamun— & quot; Ra-Horakhte Peyğəmbəri & quot; ənənəvi dindən müəyyən dərəcədə narazılığa işarə edir, xüsusən də Akhenaten gününə qədər Amun uzun müddətdir ki, ibadət mərkəzi olan Misir tanrılarının geniş panteonunda mərkəzi tanrı olaraq görülür. Thebes, Misirin paytaxtı. Ancaq tezliklə yeni bir gün açılacaq və Akhenaten bütün bunları dəyişəcək.

                                                                                                                                                                                          C. Akhenaten hakimiyyətinin ortası və sonu (1348-1338-ci illər)

                                                                                                                                                                                          Hökmranlığının cəmi iki -üç ilində Misir dinində böyük bir dəyişikliyin başladığına dair açıq dəlillər var. İndiyə qədər firon sarayı və paytaxtı Thebes'ten Akhetatenə köçürdü və Misir dilində "Akhenaten" adı ilə tanıdığımız yeni bir ad qəbul etdi (Akhen-) günəş diskinə (-aten). & quot; Amunu adından təsirli şəkildə çıxarmaq, o günün hakim dini hakimiyyətinə qarşı açıq bir müharibə elanı kimi görünür. Amun kahinliyi Thebes şəhərində yerləşir. Arxeoloji sübutlar bu qədər azdır kimi göstərir ki, bu müddət ərzində Akhenaten Misirdəki Amun məbədlərini bağlamağa başladı və hətta bəzi kitabələrdən Amun adını sildi. Daha sonra o, & quot; allahlar & quot; sözünün çıxarılması və ictimai yazılarda olduğu yerdə & quot; allah & quot; sözünün dəyişdirilməsi əmrini vermə həddinə çatdı. Bunun teoloji standartlara görə tövhid olub -olmamasından asılı olmayaraq qrammatik təkallahlıqdır.

                                                                                                                                                                                          Bəs Akhenatenin Amunla mal əti nə idi? Niyə bu tanrını bu qədər bəyənmədi? Alimlər bunun sirr tanrısı olan Amunun çox qaranlıq bir tanrı olduğu üçün ictimaiyyət üçün çox əlçatmaz olması səbəbindən irəli sürdülər. Həqiqətən də, Amuna ziyarətgahları, həmişə kahinlərin girə biləcəyi, sonra da yalnız xüsusi hallarda, dam örtüklü və qaranlıq olan məbəd komplekslərinin ortasında yerləşir. Bəlkə də Akhenaten, Misir dinini yalnız din adamlarına deyil, daha geniş bir müştəriyə açmaq istədi və bu səbəbdən də, Akhetaten binalarının olduğu kimi, mümkün olduğu qədər gün işığına məruz qalan Amun ibadətinin ziddinə çevrilmiş bir paytaxt inşa etdi. : az damlı quruluşlar, az kölgə və III Amunhotep deyil, Akhenatenin əsl atasına davamlı məruz qalma aten.

                                                                                                                                                                                          Həqiqətən də, Akhetatenin qalıqları arasında tapılan bir məktub bunu tam təsdiq edir. Asheniya kralı Akhenatenə məktub yazaraq Misirə göndərdiyi elçilərin fironun paytaxtında bir kral mərasiminə qatılarkən günəş zərbəsindən az qala öldüyündən şikayətlənir:

                                                                                                                                                                                          Niyə peyğəmbərlərim açıq günəşdə saxlanılır? Açıq günəş altında öləcəklər. Açıq günəşdə durmaq kralın xeyrinədirsə, qoy kral orada dayansın və açıq günəşdə ölsün.

                                                                                                                                                                                          Misir günortasının istisi əslində ilin çox hissəsində işgəncə verir, ancaq günəşdə dayanmaq və onun parlaqlığından zövq almaq da Akhenaten dini inqilabının təbii bir uzantısıdır və bu, Amarna mədəniyyətinin bütün sənətlərini nümayiş etdirir. Və bu, Amunun ibadət edilməsindən çox fərqlidir, şübhəsiz ki, Akhenatenin zehnində bir üstünlükdür. Hətta Akhenatenin vaxtından əvvəl ölümünü izah etməyə kömək edə bilər: dəri xərçəngi?

                                                                                                                                                                                          D. Akhenaten hökmranlığında İncəsənət və İkonoqrafiya

                                                                                                                                                                                          Akhenaten'in yeni inanc sisteminin dini ikonografisi, ətrafında mərkəzləşdi aten ilahi bir varlıq olaraq. Kainatın həyat verən qüvvəsini təmsil edən günəş diski tez-tez mücərrəd və ya fərdiləşdirilmiş formada, bəzən hər ikisi eyni vaxtda təsvir olunur. Ən çox aşağıya doğru yayılan işıq şüaları olan bir dairə kimi təsvir olunsa da aten bəzən ibadət edənlərə uzanan günəş şüalarının uclarına kiçik əllər qoyularaq da görünür anx, həyatın Misir əlaməti. Bəzi hallarda, əllər hətta itələyir anx Günəşin "həyat nəfəsi" təqdim etdiyinə dair heç bir şübhəsiz ki, mübarəklərin burunlarını yuxarıya çəkən məcazi mənada bir iddia. "Bu müqəddəs ayaq tuta bilməyən qulağa bənzəməsəydi, bu gün daha az komik görünərdi.

                                                                                                                                                                                          Bəzilərimiz üçün nə qədər gülməli olsa da, bu simvolun əhəmiyyəti çox dərin olsa da, günün Misiri üçün yəqin ki, inqilabçıdır. Günəşə ibadət edən Akhenaten, şübhəsiz ki, minilliyə yaxın olan bir çox Köhnə Krallığın ilahiyyatını və zalımlıq üçün yalançı, lakin geniş yayılmış nüfuzunu xatırlatdı (yuxarıya baxın, Bölmə 5). O dövrdə birdən çox Misirlinin, xüsusən də Amun kahinliyində olanların özlərinə & quot; Günəş diskləri? 'Horizon Ra'? Sonrakı nədir? Piramida? & Quot;

                                                                                                                                                                                          Ancaq Akhenatenin hərəkəti, Köhnə Krallıqda baş verənlərdən daha çox qəribə xüsusiyyətlərə sahib idi. Əslində, yeni din çox fərqli bir tanrı anlayışını əvvəlcədən düşündükcə, zaman keçdikcə daha çox irəli baxdı. Baxmayaraq ki aten Bəzən insan və ya heyvan xüsusiyyətlərinə sahib olduğu kimi təsvir edilir, onların tez -tez olmaması standart Misir təcrübəsinə ziddir. Tanrıça Isis, məsələn, tez-tez yarı qadın, yarı inək kimi göstərilir və ölən əri Osirisin üzü bəzən yazda bitki örtüyünün yenidən doğulmasını təmsil etdiyini göstərmək üçün yaşıl rəngə boyanır. Ancaq hər ikisindən fərqli olaraq, Akhenateninki aten bütün varlığın şriftidir, yəni təbiətcə formada məhdudlaşdırıla bilməz və buna görə də demək olar ki, hər zaman uyğun universal və həndəsi günəş dairəsi kimi təqdim olunur. Onun günəş şüalarına bağlı olan kiçik əllər tanrı algısına ziddir və şübhəsiz ki, ənənənin və xalq zövqünün əksidir.

                                                                                                                                                                                          Atenin "quothe & quot" demək hətta bu universalist tanrı anlayışı üçün çox məhdudlaşdırıcıdır —genderin günəş diskləri və hələ də yad adamlarla heç bir əlaqəsi yoxdur. Ənənəvi Misir sənətində adətən ayrı olan kişi və qadın üslubları, kral portretlərinə qədər uzanan Amarna mədəniyyətində özünəməxsus şəkildə birləşir. Məsələn, Akhenaten bir sıra olaraq göstərilir kolossi (böyük tək heykəllər, nəhəng) kişi cinsiyyət orqanlarının olmaması və ümumiyyətlə onun təsviri ən azından qəribədir. O, tez-tez böyük qarınlı, başı sivri, dodaqları qaranlıq, əyilmiş, qalın dodaqlı kimi təsvir olunur ki, bu da alimlərin bir növ anadangəlmə qüsurdan əziyyət çəkdiyini və eunuxoidizmlə nəticələndiyini güman edir. Bəs belədirsə, necə bir ailəni böyütdü, çünki sənətdə altı fərqli qızı ilə görünür? Və bunlar yalnız əsas həyat yoldaşının sahib olduğu adamlardır.

                                                                                                                                                                                          Bu, Akhenaten inqilabı, rejiminin ictimaiyyətə təqdim edilməsində ailəsinin mərkəzi olması ilə bağlı başqa bir maraqlı və müəmmalı məsələ qaldırır. Nəinki gözəllərin təsvirləri çoxdur Nefertiti, Akhenatenin əsas həyat yoldaşı — daha çox, əslində, Akhenatenin özündən daha çox! Rölyeflər hətta kral cütlüyünün qızlarla oynadığını göstərir. Ondan əvvəl və sonra heç bir firon kimi, Akhenaten də ailə yönümlü idi.

                                                                                                                                                                                          Beləliklə, onun bir xadim olması çətin görünür, amma bunun əvəzinə, ən azından sənəti vasitəsi ilə bu uşaqların həqiqi atası bu qədər sevə -sevə pərəstiş edir. Ancaq cinsiyyət baxımından bükülmüş portretləri, ən azından müasir standartlara görə belə bir ailə adamına uyğun gəlmir. Nefertitinin təsvirləri də cinslər arası cinsiyyətdən təsirlənmir. Ən azı bir dəfə mavi tacı taxdığı göstərilir, dəbilqə kralları döyüşə girəndə don geyindirirlər. O yalnız Bir əsr əvvəl iyirmi il təkbaşına Misiri idarə edən qadın Hatshepsut da daxil olmaqla, bu şəkildə təsvir edildiyi bilinən Misir kraliçası (bax: Bölmə 9). Amarna hökmdarlarının özlərini necə göstərməyi seçdikləri ilə bağlı hər hansı bir standarta görə çox qəribə bir şey var.

                                                                                                                                                                                          Həqiqətən də, bütün ailə uzanmış üz və kəllə sümükləri, geniş itburnu və sarkmış qarınları ilə təsvir edilmişdir. Məşhur büstündə geyindiyi hündür şapka, ehtimal ki, hətta aşağıya doğru işarə edən başını əhatə edir. o anadangəlmə deformasiyaya uğramadı və altı qız anası olaraq, əlbəttə ki, qısır deyildi. Qızlar da yox idi, bu da Akhenatenin olmadığına dair daha çox sübutdur. Naturalist portret, bu ailəyə xas olan qəribəliklərin bir növ stilize edilmiş renderdən daha az ehtimal olunan bir izahı kimi görünür. Şübhəsiz ki, onlarda qeyri -adi bir şey var, amma ? Və niyə? Kral ailəsinin indiyə qədər bu şəkildə təsvir edilən yeganə qrup olması, şübhəsiz ki, bir ipucudur.

                                                                                                                                                                                          Akhenatenin bütün yaxın ailəsini təsvir etmək — və yalnız onlar —in belə qeyri -adi bir şəkildə bir şeyə işarə etməlidir. Bəlkə də onların fərqli görünüşü tam olaraq vurğulanmaq üçündür bu, fərqli olduqları faktdır. Bəlkə də kral ailəsinin cinsiyyət kimi insan və ya dünyəvi fərqlərə bağlı olmayan yad, transsendental bir şeyi təmsil etməsi ehtimal olunur. Bunun nə üçün Akhenatenə müraciət edəcəyini anlamaq asandır və nə də Nefertitinin super xüsusi olaraq təyin olunmaqla birlikdə gedə biləcəyini başa düşmək çətindir və uşaqlar, əlbəttə ki, seçim etmək və ya hətta bunu bilmək üçün çox gənc idilər. fərq.

                                                                                                                                                                                          Bütün bunlar, fironun insanlıq ilə insanlar arasında keçid rolunu oynadığı söylənən Akhenaten dini ilə uyğundur. aten. Başqa sözlə desək, onun sayəsində günəş diski planetdə həyat bəxş edir. Onun öz sözlər, bir ilahi Akhenaten haqqında özünü tərtib etdiyini iddia edir aten, & quot; Oğlunuz Akhenatendən başqa sizi tanıyan başqa heç kim yoxdur. & quot; Bu, fironu və ailəsini günəşin və buna görə də bütün həyatın xeyrindən asılı olan insanlar arasında yer üzündə yaşayan planetlərdən başqa bəzi ilahi varlıqlar edir. . Bu və ya digər şəkildə, Akhenaten günündən əvvəl Misirlilər həmişə günəşi tanrı hesab edirdilər və kral ailəsi əksər hallarda ilahi, lakin yalnız kainatda ilahi varlıq? Bu, əslində, fərqli bir şeydi.

                                                                                                                                                                                          Bütün qəribəliyi ilə Amarna mədəniyyətinin təsəvvürü yalnız alimləri deyil, həm də bu parlaq, dünyəvi olmayan, üsyançı fironun üstünə yapışan və daha tez -tez öz əksini tapmayan çoxlu sayda ikonoklastları, inqilabçıları və qəribələri cəlb etdi. əyilmiş, yağlı dodaqlı siluetindəki qəribəlik. Akhenaten tapmacasına qoyulan bir çox cavab, hər halda, onun hökmranlığından yapışan zəif həqiqətlərdən və ayaqlarımızın qarşısında qoyub getdikləri suallardan daha az əhəmiyyətlidir. Onların arasında, səma səltənətinin bu qədər qəribə bir şəkildə dəyişdirilməsini necə davam etdirdi? On ildən artıq bir müddət ərzində yadda saxlamalıyıq ki, Akhenaten, Amun kahinliyi, Misirdəki ənənəvi kultlar və o günə qədər minlərlə tanrı panteonunda bəsləndiyi bir millətlə üz -üzə qalanda da ilahi fantaziyalarını ayaqda saxladı. Bunun niyə baş verdiyini və ya başına nələr gəldiyini soruşmadan əvvəl əvvəlcə anlamağa çalışmalıyıq Necə ümumiyyətlə oldu.

                                                                                                                                                                                          Akhenatenin, hər hansı bir manyağı çölə aparacaq adi çılğın saçaq və qanadlı qanaddan başqa, bəzi tərəfdarları olmalı idi. Nefertitinin əcnəbi bir əsirin başı kəsilmiş başını tutduğu Amarna rölyeflərindən birində onların kimliyi ilə bağlı bir işarə gəlir. Bu, Akhenaten dövründə bir növ hərbi fəaliyyət olduğunu göstərir, bir hadisə tarixi bunun əksini sübut etmir. Ancaq sonradan fironların bu gündən etibarən qeydləri məhv etməsi əslində təəccüblü deyil. Monomaniakal tək tanrıçının verə biləcəyi xarici müharibələrdə qazanılan hər hansı bir öyünmənin, holokostdan xilas ola bilməyəcəyi ehtimal olunmur. Beləliklə, əgər Akhenaten etdi Misir ordusunun dəstəyinə sahibdir və bunun əksinə heç bir dəlil yoxdur — onun inqilabının daha məntiqli olacağını söylədi. Yenə də, təkəbbürlü, tənha, ailəni sevən, uclu başlı bir günəş ucbatını dəstəkləyən bir ordu, bu günün standartlarına görə olduqca qeyri-mümkün görünür. Yenə də məntiqsiz göründüyü yerdə, müasir həssaslığımıza nə qədər etibar edə bilərik?

                                                                                                                                                                                          Ancaq qəribə vaxtlar çox vaxt qəribə yataq yoldaşları yaradır. Həm firon, həm də hərbçilər eyni şeyi axtarırdılarsa — məsələn, o vaxta qədər Misirdə toplanan vergilərin böyük bir hissəsini əlindən alan Amun keşişliyinin gücünü azaltmaq üçün — aten və ordu ümumi bir səbəb göstərə bilərdi. Yoxsa bəzi alimlər təklif edirlər. Eynilə, əyilmiş günəş arasında maraqlı bir görüş olmalıydı-sevgilisi və Misir sərhədini qoruyan sərt səhra qoşunları. Necə ortaq bir inqilab yaratmağa, hətta danışmağa belə ortaqlıq tapdılar?


                                                                                                                                                                                          III. Akhenaten hökmranlığının nəticələri

                                                                                                                                                                                          Akhenaten, hökmranlığının on dördüncü ilindən bir müddət sonra öldü. Əvvəlcə Akhetaten yaxınlığında dəfn edildi, lakin daha sonra məzarı təhqir edildi və cəsədi Tebaya köçdü və yenidən dəfn edildi. Krallar VadisiYeni Krallıq fironlarının ənənəvi istirahət yeri. Bəzi alimlər, orada çox pis zədələnmiş bir kişi mumiyasının Akhenatenə aid olduğuna inanırlar. Əgər belədirsə, əslində qeyri -adi uzanmış bir kəllə sümüyünün olduğunu göstərir, ancaq bu bədəndən çox az şey, hətta ölüm səbəbi belə çıxarıla bilər.

                                                                                                                                                                                          Onu nə öldürdü? Hələ otuz -qırx yaşlarında idi, buna görə qocalıq ola bilməzdi. Xəstəlik həmişə bir ehtimaldır və bu dövrdə Misirin taun xəstəliyinə tutulduğuna dair sübutlar var. Tarixi qeydlərdə, ölümündə heç bir kobud işarə yoxdur, bunların hamısı səbəbini təxmin etməyimizə səbəb olur. Günəş zərbəsi? Mono-teist-nukleoz? Aten-tion kəsiri pozğunluğu? Hər şeydən əvvəl, işığın və həyatın fironu olan günəş diskinin yer üzündə parlamasının səbəbi bu dünyanı tərk etdiyi və ertəsi səhər günəşin hələ də doğduğu o tutqun gündə Akhetaten şəhərinin mərkəzində nə baş verdi? Çox güman ki, bu, bir az narahatlıq doğurdu aten-sadiq.

                                                                                                                                                                                          Ancaq arxeologiya bir şeyi çox açıq şəkildə ortaya qoydu. Akhetaten, Akhenatenin ölümü ilə dərhal tərk edilməmişdir. Bina ən azından bir müddət davam etdi. Necə hökumət davamı daha az aydındır. Məsələn, Akhenatenin varisi tam bir sirrdir. Adlı SmenxareOnun haqqında bildiyimiz hər şeyə yaxın olan bu firon, Akhenatenin ölümündən iki il əvvəl tarixi qeyddə birdən -birə görünür. Shenkhareni Akhenaten ilə birlikdə təsvir edən gec bir relyef, Misir fironlarının ən sirrini izləməkdir, Akhenatenin qızlarından biri ilə evləndiyini göstərən bir neçə sənəd, şübhəsiz ki, Akhenatenin ölümündən sonra taxt iddiasını təmin etmək cəhdi.

                                                                                                                                                                                          Maraqlıdır ki, Smenxarenin yüksəlişi demək olar ki, başqa bir əsrarəngiz hadisə ilə, El-Amarna sənətindən Nefertitinin tamamilə yox olması ilə üst-üstə düşür. Akhenatenin hökmranlığının son iki ilində yalnız bir dəfə, Akhenaten və qızlarının birinin ölümünü qeyd edən bir cənazə masasında göstərilir. Bir nəzəriyyə budur ki, Akhenaten ölümün yaxınlaşdığını hiss edir və necə? Əslində, bunu etməkdən başqa çarəsi yox idi, çünki Nefertiti ona heç vaxt bir oğlan — altı qız verməmişdi, amma heç bir kişi varisi və Misir ənənəsi fironun bir növ & quotsonunun uğur qazanmasını tələb edirdi. Beləliklə, vəliəhd olmadığı təqdirdə, ikinci dərəcəli arvadın oğlu varis olaraq işə başladı.

                                                                                                                                                                                          Ancaq bu təklif olunan yeganə izahat deyil. Başqa bir nəzəriyyə, ətrafdakı qeyri -adi halları nəzərə alaraq təklif edir aten-Axetatendə kult edin, bu ilk baxışdan göründüyü qədər çətin deyil — bu Smenkhare idi Nefertiti! Ölümünü bilmək qaçılmaz idi və üfüqdə nə aydın, nə də aydın bir varis görməmişdi, çünki o, Nefertitidən oğulları olmamışdı və buna görə də ailənin kökünü kəsəcək heç bir iti başlı kişi yox idi. aten-Sonda, Akhenaten, ikinci bir oğlu deyil, əsas həyat yoldaşı olduğu ən açıq namizəddən özü üçün & quotson & quot yaratdı.

                                                                                                                                                                                          Axı bu yeni dünya nizamında ailə çox böyük əhəmiyyət kəsb edirdi və Misirin gücünü əlində tutmuşdu və hətta mavi tacı taxmışdı! — -bəyinin sevgilisi aten. Beləliklə, hər hansı bir sosial dırmaşan ikincil oğlu kimi, Nefertiti də öz qızı ilə evləndi və ənənəvi olaraq yeni bir ad olan Smenkhare olaraq taxtı kişi olaraq götürdü. Bu, Akhenatenin varisi şəklə girəndə niyə yoxa çıxdığını izah etməyə kömək edəcək.

                                                                                                                                                                                          Bir çox usta həllər kimi — və bu yaş edir sanki onları cəlb edir və#8212 işləmədi. Nə səbəbdən olursa olsun, Nefertiti bunu & quot; deyə & quot; deyə kəsə bilməzdi ki, Misirdə əvvəllər kişi geyimində olan qadın krallar olmayıb. Məsələn, Hatshepsut özünü birdən çox sənət əsərində kişi keyfiyyətləri ilə təsvir etmişdi (yuxarıya baxın, Bölmə 9). Ordunun dəstəyi ilə taxtda qaldı, amma bəlkə də ordu içəri girdi bu gün, kral olaraq kişiləşdirilmiş bir qadını deyil, bir qadın kişini dəstəkləmək istədi. Və ya bəlkə də Nefertiti fərasətdən daha gözəl idi. Dünya barışı ümidi ilə bağlı bütün etirazlarına baxmayaraq, gözəllik yarışmasının qalibləri nadir hallarda bu məqsədə çatırlar.

                                                                                                                                                                                          Hər halda, əlçatmaz Smenkhare iki il sonra & quothis & quot hökmranlığında yox olur. Smenxare üçün heç bir məzar tapılmadı və dəfn əşyaları tapılmadı.Misir tarixində ondan başqa heç bir söz yoxdur. Sadəcə fərziyyə olsa da, Smenkharenin kimsə tərəfindən öldürülmədiyinə inanmaq çətindir. Axı, o qədər düşməni var idi ki, yəqin ki, toplaya biləcəyi az sayda tərəfdarından daha çox idi. Ola bilsin ki, Amun kahinliyinin elçiləri onu qəbul etdilər, ya da bir qadının rəhbərlik etməsini istəməyən bir ordudan göndərilən casuslar — və ya hətta bəzi firon olacaq bir adamla birlikdə olan iyrənc bir qız-ər tərəfindən faktiki anası olmayan adam. Və ya bəlkə də hamısı birlikdə liqada idi və bununla təhlükəli şəkildə ilk layihəni yazmağa yaxınlaşırıq Şərq Ekspresində cinayət.

                                                                                                                                                                                          Əslində baş verənlər nə olursa olsun, Amarna mədəniyyəti bu gün tarixin ən məşhur krallarından birini buraxdı və#8212 ən az öz zamanında məşhur krallar —Tutankhamun, xalq arasında & quotKing Tut. & quot kimi tanınır Tutankh (u) aten (E. Hökmranlığının kifayət qədər erkən çağında adını dəyişməyə inandırdı və hakimiyyəti ələ keçirəndə Akhenatenin tam əksini etdi. aten çıxarıb & quotAmun & quot; qoy Təxminən bu vaxt, kral sarayı, Akhetateni tərk edərək Thebesə qayıtdı, şübhəsiz ki, hökmranlıq edən kahinliyin isti qucağına girərək həyatlarını yenidən bərpa etmək üçün çox rahatladı. Onların minnətdarlığı, əslində Tutanhamonun dəfninin nisbi əzəmətini izah etməyə kömək edərdi.

                                                                                                                                                                                          Öləndə yalnız on doqquz yaşında olan Tutanhamonun kişi varis qoymaması təəccüblü deyil və yeni bir sülaləyə və Akhenatendən fərqli bir dünya görüşünə yol açdı. Beləliklə, Amarna Dövrü bu oğlan-kralla sona çatır, ancaq El-Amarna və Thebesin müasir qazıntılarında və xüsusən də Amerika arxeoloqunda yenidən doğulur. Howard Carter1922 -ci ildə Tutanhamonun məzarını və möhtəşəmliyini məşhur kəşf etdi. Tələsik yığılmış dəfnin möhtəşəmliyi, xüsusən də a real II Ramses kimi kral qəbri, buna səbəb olmalı idi.

                                                                                                                                                                                          Ümumiyyətlə, Tutankhamunun ölümü və cənazəsi antik dövrdə Amarna dövrünün epilogudur. Qədim Misir tarixinin qalan hissəsində dininin təkamülündəki bu parlaq, qəribə anı xatırladan və ya əks etdirən çox az şey var. Misir xaricində, yaxşı, bu başqa məsələ.


                                                                                                                                                                                          IV. Nəticə: Akhenaten və İvrit Tövhidi

                                                                                                                                                                                          Bugünkü dünyada, Akhenaten ətrafında ən önəmli məsələ, dininin olub-olmamasıdır — bilərdi var! — in inkişafına təsir etdi İvrit tövhidi, tarixi məlumatların təklif etdiyi bir ilahiyyat, Akhenatenin həyatından bir neçə əsr sonra inkişaf etmişdir. Bu sualın cavabı iki əsas amildən asılıdır. İbrani və Misir tövhidi nə qədər oxşardır? İvritlərin, atenizmlə ünsiyyət qurmaq üçün kifayət qədər əhəmiyyətli bir təmasda ola biləcəyi bir yol varmı və ya olmasa da, hətta ondan təsirlənmiş ola bilərmi?

                                                                                                                                                                                          Birinci suala cavab vermək üçün İbrani tövhidi, Akhenaten dinindən bir neçə cəhətdən fərqlənir. İsə aten hər şeyə qadir, müstəqil bir tanrıdır, xüsusən də günəş diskinin və fironun ailəsinin işığında mövcuddur, buna görə də onun ilahiliyi İbrani tanrının olmadığı bir şəkildə məhduddur. İsrailin Allahı müxtəlif vasitələrlə hərəkət edir: mələklər, göy qurşağı, sel suları və bibliya misirlilərinin mükəmməl bilməli olduğu qurbağalar. Misir təkallahçıları tərəfindən bu dini genişləndirmək üçün heç bir real cəhd yox idi atenin Misirdən kənarda olan güc, sonrakı İbrani peyğəmbərlər tərəfindən Allahın yaradılışını bütün yaradılışları mənimsəmək üçün necə görünür. Beləliklə, Akhenaten iddia edir aten universaldır, daha çox kosmik məhkəmənin mərkəzində bir fironun olduğu kimi danışır, gücsüz minyonlarla doludur — Ona.

                                                                                                                                                                                          Yenə də hər iki mədəniyyət, tövhidin detalları olmasa da, mərkəzi anlayışı bölüşür. İbranilər bunu misirlilərdən bir şəkildə ala bilərdilərmi? Hər hansı bir fikir
                                                                                                                                                                                          Əlbəttə ki, İbranilərin Akhenaten hakimiyyəti dövründə bir növ mövcud olduğunu və sonradan fironların Akhenatenin dini və rejimi ilə bağlı bütün qeydləri ləğv etməsi sonradan mədəni borcların alınmasını çətinləşdirdiyini güman edir — o zaman, heç olmasa İbrani belə deyil. İsrail, eramızdan əvvəl on dördüncü əsrdə mütəşəkkil bir millət deyildi, lakin o zaman teoloji anlayışların mövcud olması üçün siyasi bir dövlət tələb olunmur. Bu dövrdə Müqəddəs Kitabda təsdiqlənən gəzən patriarxlar, təkallahlıq anlayışını Misirdən asanlıqla götürə bilərdilər. Ancaq Misir təkallahlığının doğma yurdun hüdudlarından kənarda yayıldığına dair heç bir dəlil yoxdur, buna görə də İbranilər bu fikri Amarna mədəniyyətindən götürsəydilər, Akhenatenin hakimiyyəti dövründə Misirdə yaşamalı idilər. Bibliya mənbələrinin dedikləri istisna olmaqla, bu da çətin görünür idi.

                                                                                                                                                                                          Sözdə Misir əsirliyi Müqəddəs Kitabın iddia etdiyi bir neçə əsr davam edən İbranilər, əslində, Musa Müqəddəs Torpaqlarda azadlığa qovuşana qədər Çıxışa qədər güclü Yeni Krallıq fironlarının əsarətində olan Misirdə yaşayırdılar. Əgər bu həqiqətən də belə olsaydı, Akhenaten qısa gününü alovlu günəş altında keçirəndə Misirdə olmalı idilər. Ancaq bu gün alimlərin böyük əksəriyyəti Çıxışın tarixiliyinə əhəmiyyət vermədikləri üçün, qədim tarixin heç bir nöqtəsində İbranilərin çoxlu sayda Misirdən qaçdığını təsdiqləyən heç bir sübut yoxdur. Yenə də, təkallahlıq ideyasını İsraillilərin düşüncə tərzinə daxil etmək üçün Misirdə çoxlu İbranilərə ehtiyac yoxdur. Lazım olan hər şey orta bir Joe və ya Yusifdir.

                                                                                                                                                                                          Beləliklə, tövhid düşüncəsinin bir şəkildə Misir ilahiyyatından və İsrail mədəniyyətinə yuvarlandığı bir ssenarini tarixi məlumatlardan bir araya gətirmək mümkündür. Ancaq yaxından baxdığınız zaman, xüsusilə də İncilin İbranilərin Misirdə olduğunu söylədiyi yerdə çox sıx toxunmuş bir goblen deyil. Şəhəri Qoşen hansı kitabda əsir kimi yaşadıqlarını iddia etdikləri, ehtimal ki, Nil deltasındakı Misir məskunlaşması ilə eynidir Pi-Ramesse (& quot; Ramses şəhəri & quot;) Əgər belədirsə, bu, Akhetatendən çox kilometr uzaqdadır və Misir sənətində və tarixində Akhenatenin inqilabi ilahiyyatının o qədər şimaldan süzüldüyünə dair çox az dəlil var. Ramses ailəsinin qalası olan Misirin bu hissəsində də yaxşı ola bilərdi. Ramessidlər atenist düşüncəyə qətiyyətlə qarşı çıxdılar və daha sonra indiyə qədər mövcud olan bütün izləri yox etməyə çalışdılar. Bəs, Ramsesin tikinti qulları, zalım nəzarətçiləri tərəfindən qəti şəkildə qadağan edilmiş uzaq, köhnə bir dini ənənə haqqında eşitmələri necə mümkündür?

                                                                                                                                                                                          Bununla, sübutlar İbranilərlə təmasda olduqları iddiasını ağırlaşdırır aten və tövhid səhvini tutdu və ya hətta yalnız bir tanrıya olan inamı eşitdi. Hər iki tərəfdə heç bir açıq ünsiyyət kanalı olmadığı halda, Akhenaten inqilabının İbranicə tək tanrı düşüncəsinə heç bir şəkildə təsir etməsi və ya hətta ilham verməsi ehtimalı yoxdur. Dünyanın bir çox böyük ixtirasının fərqli yerlərdə müstəqil olaraq yetişdirildiyini düşünün. Məsələn, yazı və ədəbiyyat həm Qərbdə, həm də Şərqdə, kənd təsərrüfatı, dram və gəmi inşaatında olduğu kimi, heç bir əlaqəsi olmadan yarandı.

                                                                                                                                                                                          Beləliklə, təkcə zaman və ya məkanda yaxınlıq sadəcə sübutdur və hər hansı bir Amarna-İsrail əlaqəsi üçün cəlbedici bir hal təşkil etmir. Mümkündür ki, bəzi qədim İvrit təkallahlıq fikrini təkbaşına ortaya qoydu. Axı, söyləməsi lazım olan yalnız & quot; Hmmm, görəsən, yalnız bir tanrı varmı? & Quot; Hətta müşrik ənənələrə əsaslanan bir dünyada belə nə qədər çətindir?

                                                                                                                                                                                          Və sonra Müqəddəs Kitabı açırsınız Məzmur 104, Allahın hər şeyi əhatə edən gücünün möhtəşəm manifestini oxuyun və mal-qaranın yeməsi üçün ot, quşların yuva qurması üçün ağaclar, gəmilərin yelkən açması və balıqların üzməsi üçün dənizi necə yaratdığını oxuyun:

                                                                                                                                                                                          Rəbbə həmd olsun. . . Özünü paltar kimi nurla örtənlər. . .
                                                                                                                                                                                          Kameralarının şüalarını sulara qoyan. . .
                                                                                                                                                                                          Otların mal -qara üçün yetişdirməsinə səbəb olur. . . ağaclar
                                                                                                                                                                                          Leylək kimi quşlar yuva qurduqda, küknar ağacları onun evidir.
                                                                                                                                                                                          Yüksək təpələr vəhşi keçilər üçün sığınacaqdır. . .
                                                                                                                                                                                          Günəş doğanda (heyvanlar) bir yerə yığılır. . .
                                                                                                                                                                                          Gəmilər ora gedir: orada oynamaq üçün yaratdığın leviathan (balina) var.

                                                                                                                                                                                          Amarna mədəniyyətinin qalıqları arasında a Atenin himni, guya Akhenaten özü tərəfindən yazılmışdır. Oxuyur:

                                                                                                                                                                                          Torpaq parlaqlaşanda və sən yerdən qalxanda Axet (üfüqdə) və günəş diskində parlayan gün. . .
                                                                                                                                                                                          Bütün sürülər otlarında, ağaclarında və otlarında çiçəklənir
                                                                                                                                                                                          Quşlar yuvalarından, qanadları həyat qüvvənizə pərəstiş edərək uçdu
                                                                                                                                                                                          Piyada gəzən bütün sürülər, uçan və düşənlər, onlar üçün qalxdıqca yaşayırlar
                                                                                                                                                                                          Gəmilər həm aşağı, həm də yuxarıya doğru gedir, görünüşünüzdə hər yol açılır
                                                                                                                                                                                          Üzünüzə sıçrayan çaydakı balıqlar, hətta dənizin içində şüalarınız. (tərcümə James P. Allen)

                                                                                                                                                                                          Oxşarlıq olduqca heyrətləndiricidir. Misirdən İsrailə köçməkdə olan bir növ mədəni mübadilə ilə mübahisə edə bilən bu keçidləri müqayisə edərək, xronologiyanı nəzərə alaraq, paylaşımın baş tutduğunu güman etmək lazımdır. bu istiqamət və#8212, 104 -cü məzmuru yazan qədim İvritin bir növ Akhenatenin Himnindən Atenə borc aldığı qənaətindən necə qaça bilərik?

                                                                                                                                                                                          Bununla, İbrani tövhidinin mənşəyi ilə bağlı böyük suala cavabların tez və asanlıqla gəlməyəcəyi aydınlaşmağa başlayır. İbrani məzmurçunun gözləri və qulaqları necə oldu? — heç qadağan olunmuş Misir himninin yanından keçdi? Məzmur, Amarna modelinin sözün əsl bir nüsxəsi olmasa da, bu mahnıların bənzərliyi, xüsusən də görüntülərində və şəkillərin düzülüşündə, dolayısı ilə bir növ Misir-Fələstin təması üçün güclü şəkildə mübahisə edir.

                                                                                                                                                                                          Və əlaqə varsa orada, niyə başqa yerdə deyil? Ancaq Akhetaten ilə qədim Yerusəlim arasında görünən bir növ döngəni təsəvvür etsək, əslində nəyi yaradırıq: bir tarix və ya roman? Və belə etməklə, biz özümüz haqqında, əyilmiş işığı hələ də qum, daş və kitabın altından parlayan Akhenaten qurduğumuz qəribə, aldadıcı dünyadan daha çox danışmaq riski daşımırıqmı? Tarixi, xatırlayacaqsınız, & quot; suallar & quot; deməkdir və bu da Akhenaten tarixinin geridə qoyduğu şeydir.


                                                                                                                                                                                          Iorwerth Eiddon Stephen Edwards CBE, FBA - I. E. S. Edwards kimi tanınır - piramidalar üzrə aparıcı mütəxəssis sayılan İngilis Misirşünas idi.

                                                                                                                                                                                          Edvards İvrit dilini oxuduğu Merchant Taylors & apos Məktəbində oxudu və daha sonra Cambridge Cambridge Universitetinin Gonville və Caius Kollecində Şərq Dillərində & aposFirst & apos qazandı. William Wright tələbəliyinə ərəbcə layiq görüldü və Iorwerth Eiddon Stephen Edwards CBE aldı, FBA - I. E. S. Edwards olaraq bilinir - piramidalar üzrə aparıcı mütəxəssis sayılan İngilis Misiroloq idi.

                                                                                                                                                                                          Edvards İvrit dilini oxuduğu Merchant Taylors Məktəbində oxudu və daha sonra Cambridge Cambridge Universitetinin Gonville və Caius Kollecində Şərq Dillərində 'İlk' qazandı. William Wright ərəb dilində tələbəlik qazandı və 1933 -cü ildə doktorluq dərəcəsini aldı.

                                                                                                                                                                                          1934 -cü ildə İngilis Muzeyinə Misir və Assuriya Antikalar Departamentində Gözətçi köməkçisi olaraq qatıldı. Misir Stellaları üçün Hiyeroglif Mətnləri nəşr etdirdi. 1939 -cu ildə. İkinci Dünya Müharibəsi əsnasında Misirə hərbi xidmətə göndərildi. 1946 -cı ildə Pelican Books tərəfindən 1947 -ci ildə nəşr olunan "Misir Piramidaları" nı yazdı. 1955 -ci ildə Britaniya Muzeyində Misir Qədim Əsərlərinin Qalibi təyin edildi və 1972 -ci ildə Tutankhamun sərgisini təşkil etdi. 1974 -cü ildə təqaüdə çıxana qədər orada qaldı.

                                                                                                                                                                                          İngilis Muzeyindən ayrıldıqdan sonra Philae'deki məbəd kompleksini xilas edərkən UNESCO ilə birlikdə çalışdı. Eyni zamanda Misir Kəşfiyyat Cəmiyyətinin vitse-prezidenti, Britaniya Akademiyasının üzvüdür (1962) və Britaniya Muzeyində xidmətlərinə görə 1968-ci ildə CBE mükafatına layiq görülmüşdür. . daha çox


                                                                                                                                                                                          Akhenaten və Nefertiti

                                                                                                                                                                                          Akhenaten və Nefertiti Qədim Misirdə Amarna dövrünə aid bir sərginin kataloqudur. -Dən fərqli olaraq Günəşin fironları sərgi və kataloq, Akhenaten və Nefertiti başlıqdan götürdüyünüz kimi, Akhenaten hökmranlığına diqqət yetirir.

                                                                                                                                                                                          Aldred, Amarna sənəti haqqında əla bir qaynaq hazırladı. Tarixi bir konturdan başqa, hazırlayıcı esselərin hamısı erkən və sonrakı sənət mərhələlərinin necə inkişaf etdiyini, abidələri və Akhenaten və Nefertiti Qədim Misirdə Amarna dövrünə aid bir sərginin kataloqudur. -Dən fərqli olaraq Günəşin fironları sərgi və kataloq, Akhenaten və Nefertiti başlıqdan götürdüyünüz kimi, Akhenatenin hökmranlığına diqqət yetirir.

                                                                                                                                                                                          Aldred, Amarna sənəti haqqında əla bir qaynaq hazırladı. Tarixi bir konturdan başqa, hazırlayıcı esselərin hamısı bu mövzu ətrafında cəmləşir, erkən və sonrakı sənət mərhələlərinin necə inkişaf etdiyini, abidələri və Amarna sənət üslubunun ikonoqrafiyasını və xarakterini araşdırır. Kataloqdakı hər bir maddəyə nəyin təmsil olunduğunu və necə göründüyünü (material, ölçü, vəziyyət) izah edən qısa, lakin ətraflı şərh verilir.

                                                                                                                                                                                          Buna baxmayaraq, buna beş ulduzlu bir reytinq verməkdə tərəddüd edirəm və bu, təqdimata görədir. Kataloqdakı kifayət qədər sayda səhifə dar və hətta bir az səliqəsiz görünür.

                                                                                                                                                                                          Lövhələr mənim başqa bir oğlumdur. Kataloqdakı bütün 175 maddə və başqa 55 əlavə illüstrasiya qara və ağ rəngdədir. 8 rəngli lövhə var və Aldred obyektin rəngini təsvir edir, amma əslində bir maddənin necə göründüyünü təsəvvür etmək həmişə asan olmur. Yəqin ki, çap/büdcə məhdudiyyətləri olduğunu başa düşürəm, amma daha çox rəngli lövhə istəməyə kömək edə bilmirəm. Rəngli lövhələrin istifadəsinin təqdimata kömək edəcəyini də hiss edirəm Akhenaten və Nefertiti mənbə kimi daha da faydalıdır.

                                                                                                                                                                                          Son sualım kitabın tarixli olmasıdır. Məsələn, Aldredin "Co-Regency Stela" ilə bağlı şərhləri artıq köhnəlmiş hesab olunur və yenilənməsi lazım olan tək maddə təsviri deyil. Kitabın yaşının ən açıq əlaməti, kitabın Kiyanın kəşfindən əvvəl yazıldığı görünür.

                                                                                                                                                                                          Hamısı yuxarı, Akhenaten və Nefertiti Akhenaten hökmranlığı üçün dəyərli bir əyani istinad və Amarna sənətinə dair faydalı bir qaynaqdır. Bununla birlikdə, oxucular Aldredin məlumatlarını nominal dəyərdə götürməkdə diqqətli olmalıdırlar və kitabın təqdimatında mütləq təkmilləşdirmə üçün yer var. . daha çox


                                                                                                                                                                                          Videoya baxın: İTALYAN NEOREALİZMİ 2. hissə (Avqust 2022).